Bài 36: Góc và điểm trong góc

1. Góc tạo bởi hai tia chung gốc

Góc là hình gồm hai tia chung gốc. Gốc chung gọi là đỉnh; hai tia gọi là hai cạnh của góc. Với hai tia Ox và Oy, góc xOy có đỉnh O và hai cạnh Ox, Oy.

Không phải hai đoạn bất kì đặt gần nhau đều tạo thành góc theo cách gọi này: cần xác định cùng gốc của hai tia. Nét vẽ có thể ngắn nhưng các cạnh góc là tia, kéo dài về hướng đã chọn.

2. Đọc tên góc theo đúng đỉnh

Kí hiệu ∠AOB là góc có đỉnh O, hai cạnh OA và OB. Chữ chỉ đỉnh luôn đứng giữa. Cũng có thể viết ∠BOA cho cùng góc khi xét cùng phần mở trong mặt phẳng.

Nếu tại một đỉnh chỉ có một góc đang xét rõ ràng, có thể gọi ngắn là góc O. Nhưng khi có nhiều tia chung gốc, cần dùng tên ba chữ để tránh nhầm góc. Một điểm được dùng để đặt tên cạnh phải khác đỉnh.

3. Góc bẹt và độ mở

Góc bẹt có hai cạnh là hai tia đối nhau. Hai cạnh hợp thành một đường thẳng nhưng vẫn có chung đỉnh để xác định góc. Bài sau sẽ cho số đo của góc bẹt là 180°.

Độ mở của góc không phụ thuộc vào độ dài nét vẽ hai tia. Kéo dài một cạnh trên cùng hướng không làm góc lớn hơn. Muốn đổi độ mở phải đổi hướng của ít nhất một tia quanh đỉnh.

4. Điểm nằm trong góc

Với góc không bẹt đang xét, phần mở giữa hai tia được gọi là miền trong của góc. Điểm M nằm trong góc khi ở giữa hai cạnh theo phần mở ấy, không nằm trên hai cạnh. Trong hình ở bài này, ta xét phần mở nhỏ hơn một nửa mặt phẳng.

Một cách quan sát là chọn A trên một cạnh và B trên cạnh kia, khác đỉnh; tia OM đi qua phần giữa của đoạn AB thì M hướng vào trong góc. Không kết luận chỉ từ việc M gần đỉnh; một điểm sát đỉnh nhưng ở phía ngoài hai cạnh vẫn nằm ngoài.

Hãy phân biệt điểm trên cạnh, điểm trong góc và điểm ngoài góc. Khi tô phần trong để dễ nhìn, phần màu chỉ là vùng minh họa, không biến góc thành một tam giác có cạnh thứ ba.