GIA SƯ SV · HÓA HỌC 12

Ôn tập Chương 8 – Kim loại chuyển tiếp và phức chất – Hóa học 12

Sơ đồ kiến thức Gia Sư SV. Chạm hình để xem lớn.

Mục tiêu: Tổng kết tính chất 3d, số oxi hóa, màu dung dịch, cấu tạo phức và cân bằng phối tử; luyện vận dụng kiến thức qua các dạng câu hỏi.

Cần biết trước: Đã học các Bài 27–29.

1. Bản đồ kiến thức Chương 8

Chủ đề	Câu hỏi cốt lõi	Thí dụ
Kim loại 3d	Electron 4s hay 3d bị tách trước khi tạo ion?	Fe²⁺: [Ar]3d⁶
Số oxi hóa	Ion Fe, Cu có thể có những số oxi hóa phổ biến nào?	Fe²⁺, Fe³⁺; Cu⁺, Cu²⁺
Phức chất	Trung tâm, phối tử, số phối trí?	[Co(NH₃)₆]³⁺: Co³⁺, 6 NH₃
Điện tích phức	Cộng điện tích trung tâm và phối tử	[Fe(CN)₆]⁴⁻
Thế phối tử	Vì sao màu có thể thay đổi?	[Cu(H₂O)₆]²⁺ ⇌ [CuCl₄]²⁻

2. Công thức “chốt điểm”

$q_{p h ứ c} = x_{t r u n g t â m} + \sum_{i} n_{i} q_{i}$

Với phối tử trung hòa như H₂O, NH₃, CO: $q_{i} = 0$ . Với Cl⁻, CN⁻, OH⁻: $q_{i} = - 1$ . Chú ý số phối trí không luôn bằng số loại phối tử, và dạng hình học 4 phối trí có thể tứ diện hoặc vuông phẳng.

3. Ví dụ ôn tổng hợp có lời giải

Đề: Xét hai phức $[F e (C N)_{6}]^{4 -}$ và $[F e (C N)_{6}]^{3 -}$ . Tính số oxi hóa Fe và nhận xét sự thay đổi.

Giải: Phức thứ nhất: $x - 6 = - 4 \Rightarrow x = + 2$ . Phức thứ hai: $x - 6 = - 3 \Rightarrow x = + 3$ . Fe tăng số oxi hóa từ +2 lên +3, tương ứng quá trình mất một electron của trung tâm theo mô hình số oxi hóa.

4. Luyện đề có chiến lược

Đề tự biên soạn Chương 8 được chia ba phần: 18 câu nhiều lựa chọn, 4 nhóm đúng/sai (16 mệnh đề), 6 câu trả lời ngắn. Em làm theo thứ tự hiểu bản chất → số oxi hóa/điện tích → phản ứng có điều kiện; sau khi nộp đọc từng lời giải.

5. Tự kiểm tra

Phức nào có Pt(II): [PtCl₄]²⁻ hay [PtCl₄]⁴⁻?

[PtCl₄]²⁻ vì x + 4(−1) = −2 nên x = +2.

Trong môi trường acid, 1 mol MnO₄⁻ nhận bao nhiêu electron để tạo Mn²⁺?

5 mol electron; tương ứng 5 mol Fe²⁺ bị oxi hóa thành Fe³⁺.

Bước học tiếp

Kiểm tra kiến thức từng bài → làm đề tự luyện → xem lỗi sai và lời giải → ôn lại đúng bài liên quan. Sau khi xem lời giải, chọn bài phù hợp để tiếp tục luyện tập.

Biên soạn và minh họa: Gia Sư SV.