Chưa có nội dung phù hợp với bộ lọc đã chọn. Bạn có thể đổi lớp hoặc môn ở trên.
Lịch sử học của bạn
Tên và tiến độ học lưu trên trình duyệt; riêng ảnh tự luận bạn chủ động bấm Nộp & lưu mới được gửi lên vùng lưu riêng tư của website.
Đề ôn giữa kỳ 1 Vật lí 12 Đinh Thiện Lý số 1 gồm 25 câu: trắc nghiệm, đúng sai, trả lời ngắn và tự luận; có đồ thị, đáp án, lời giải.
Nội dung đề và lời giải tham khảo
I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn
Câu 1
Phát biểu nào sau đây là sai khi nói về lực liên kết giữa các phân tử?
Lực liên kết giữa các phân tử càng mạnh thì khoảng cách giữa chúng càng lớn.
Khi các phân tử sắp xếp càng có trật tự thì lực liên kết giữa chúng càng mạnh.
Lực liên kết giữa các phân tử của một chất ở thể rắn sẽ lớn hơn lực liên kết giữa các phân tử của chất đó ở thể khí.
Lực liên kết giữa các phân tử gồm cả lực hút và lực đẩy.
Đáp án và lời giảiChọn A. Không thể kết luận khoảng cách giữa các phân tử càng lớn thì lực liên kết càng mạnh. Khi các phân tử ở xa nhau, tương tác trở nên rất yếu; ở khoảng cách rất nhỏ, lực đẩy tăng mạnh. Các nhận xét B, C được xét trong mô hình phân tử đơn giản ở phổ thông.
Câu 2
Hình bên là đường biểu diễn sự thay đổi nhiệt độ theo thời gian của một chất. Nhiệt độ nóng chảy của chất đó là bao nhiêu?
80 °C.
40 °C.
160 °C.
120 °C.
Đáp án và lời giảiChọn B. Đồ thị mô tả quá trình làm nguội. Đoạn nằm ngang ở 40 °C là giai đoạn chất chuyển từ lỏng sang rắn. Với cùng chất tinh khiết ở cùng áp suất, nhiệt độ đông đặc bằng nhiệt độ nóng chảy, nên nhiệt độ cần tìm là 40 °C.
Câu 3
Viên long não thường giảm kích thước theo thời gian mà không chảy thành chất lỏng. Hiện tượng này minh họa sự chuyển thể nào?
Nóng chảy.
Ngưng tụ.
Thăng hoa.
Bay hơi.
Đáp án và lời giảiChọn C. Long não chuyển trực tiếp từ thể rắn sang thể khí, không qua thể lỏng. Sự chuyển thể đó gọi là thăng hoa.
Câu 4
Nội năng của một khối khí xác định không đổi khi
Thể tích của khối khí không đổi.
Nhiệt độ và thể tích của khối khí không đổi.
Nhiệt độ của khối khí thay đổi.
Khối khí nhận năng lượng nhiệt từ vật khác.
Đáp án và lời giảiChọn B. Với lượng khí xác định, khi nhiệt độ và thể tích không thay đổi thì trạng thái nội năng không đổi. Chỉ giữ thể tích không đổi vẫn có thể làm thay đổi nội năng bằng truyền nhiệt. Riêng khí lí tưởng, nội năng chỉ phụ thuộc nhiệt độ.
Câu 5
Người ta nhúng một khối sắt có khối lượng 1 kg vào 1 kg nước, cả hai cùng ở nhiệt độ phòng. Sau đó cung cấp cho hệ nhiệt lượng 1 MJ và để hệ đạt cân bằng nhiệt. Biết nhiệt dung riêng của nước lớn hơn nhiệt dung riêng của sắt. Khẳng định nào sau đây đúng?
Nhiệt lượng mà nước và sắt nhận vào bằng nhau.
Sắt hấp thụ nhiệt lượng nhiều hơn.
Nước hấp thụ nhiệt lượng nhiều hơn.
Chỉ có nước hấp thụ nhiệt.
Đáp án và lời giảiChọn C. Hai phần có cùng khối lượng, cùng nhiệt độ đầu và cùng nhiệt độ cuối. Khi xét giai đoạn không chuyển thể, , nên nước có nhiệt dung riêng lớn hơn sẽ nhận nhiều nhiệt hơn sắt. Nếu nước có thêm giai đoạn hóa hơi, phần nhiệt lượng chuyển thể nhận thêm cũng thuộc về nước. Không được suy ra toàn bộ 1 MJ chỉ truyền cho nước.
Câu 6
Dựa vào kết luận “Nội năng phụ thuộc vào nhiệt độ và thể tích của vật”, một học sinh nêu: Nhận định 1: Nhiệt độ liên quan đến tốc độ chuyển động của các phân tử, vì vậy liên quan đến động năng phân tử. Nhận định 2: Thể tích liên quan đến khoảng cách giữa các phân tử, vì vậy liên quan đến tương tác và thế năng phân tử. Nhận định nào đúng?
Nhận định 1 đúng, nhận định 2 sai.
Nhận định 1 sai, nhận định 2 đúng.
Cả hai nhận định đều đúng.
Cả hai nhận định đều sai.
Đáp án và lời giảiChọn C. Nhận định 1 nói đến thành phần động năng của chuyển động nhiệt. Nhận định 2 nói đến thành phần thế năng tương tác phân tử. Với khí lí tưởng, thế năng tương tác được bỏ qua nên nội năng không phụ thuộc thể tích.
Câu 7
Nhiệt hóa hơi riêng của một chất lỏng tại nhiệt độ sôi là nhiệt lượng cần cung cấp để một lượng chất lỏng có khối lượng m chuyển hoàn toàn từ thể lỏng sang thể khí tại nhiệt độ sôi. Giá trị của m là
100 g.
1 g.
10 kg.
1 kg.
Đáp án và lời giảiChọn D. Nhiệt hóa hơi riêng là nhiệt lượng cần để hóa hơi hoàn toàn 1 kg chất lỏng tại nhiệt độ sôi. Đơn vị là J/kg; nhiệt lượng hóa hơi được tính bởi .
Câu 8
Một khối chất mà các phân tử tạo nên nó dao động quanh vị trí cân bằng xác định thì khối chất đó
Ở thể lỏng hoặc khí.
Ở thể rắn hoặc lỏng.
Ở thể rắn hoặc khí.
Chỉ ở thể rắn.
Đáp án và lời giảiChọn D. Trong mô hình phổ thông của chất rắn, các phân tử dao động quanh những vị trí cân bằng xác định. Ở chất lỏng, các vị trí cân bằng không cố định lâu dài.
Câu 9
Các phân tử khí lí tưởng chuyển động hỗn loạn
Và tương tác mạnh với nhau ngay cả khi ở cách xa nhau.
Với tốc độ không đổi ở một nhiệt độ xác định.
Càng chậm khi nhiệt độ của khối khí càng cao.
Va chạm vào thành bình gây ra áp suất.
Đáp án và lời giảiChọn D. Các phân tử va chạm vào thành bình, truyền động lượng và gây áp suất. A sai vì mô hình khí lí tưởng bỏ qua tương tác ngoài va chạm. B sai vì tốc độ từng phân tử không cố định; C sai vì nhiệt độ tăng thì động năng tịnh tiến trung bình tăng.
Câu 10
Một viên nước đá ở 0 °C được bỏ vào bình nhiệt lượng kế chứa m gam nước ở 20 °C. Nhiệt lượng nước đá hấp thụ tỉ lệ thuận với thời gian τ. Đồ thị nào biểu diễn mối quan hệ giữa khối lượng nước lỏng trong bình và thời gian τ trong giai đoạn nước đá đang nóng chảy?
Đồ thị (1).
Đồ thị (2).
Đồ thị (3).
Đồ thị (4).
Đáp án và lời giảiChọn A. Trong giai đoạn nóng chảy, . Vì Q = Pτ với công suất truyền nhiệt không đổi nên . Khối lượng nước lỏng tăng theo đường thẳng từ giá trị dương ban đầu. Sau khi nước đá tan hết, khối lượng nước lỏng không tiếp tục tăng theo quy luật này.
Câu 11
Một khối khí lí tưởng bị nén trong xilanh kín. Nội năng của khối khí
Giảm do khối khí nhận công.
Tăng do khối khí nhận công.
Tăng, nếu xilanh cách nhiệt.
Không đổi, nếu xilanh cách nhiệt.
Đáp án và lời giảiChọn C. Khí bị nén nên nhận công, A > 0. Nếu xilanh cách nhiệt thì Q = 0, do đó . Không thể khẳng định nội năng luôn tăng chỉ từ việc khí nhận công, vì khí có thể đồng thời truyền nhiệt ra ngoài.
Câu 12
Các phân tử khí lí tưởng gây áp suất lên thành bình chứa là do chúng
Hút nhau khi chuyển động lại gần nhau.
Đẩy nhau khi chuyển động lại gần nhau.
Va chạm với nhau.
Va chạm vào thành bình.
Đáp án và lời giảiChọn D. Áp suất của khí lên thành bình xuất phát từ sự truyền động lượng khi các phân tử va chạm vào thành bình.
Câu 13
Một lượng khí lí tưởng được chứa trong bình kín có thể tích không đổi. Nhiệt độ của khí tăng. Phát biểu nào đúng về bản chất vi mô của sự tăng áp suất?
Các phân tử khí nở ra làm thể tích mỗi phân tử tăng.
Các phân tử khí chuyển động nhanh hơn, làm lực và tần suất va chạm của chúng với thành bình tăng.
Khoảng cách giữa các phân tử giảm nên chúng đẩy nhau mạnh hơn.
Số phân tử khí tăng lên do nhiệt độ tăng.
Đáp án và lời giảiChọn B. Với số phân tử và thể tích không đổi, nhiệt độ tuyệt đối tăng làm động năng tịnh tiến trung bình tăng. Phân tử truyền động lượng cho thành bình mạnh hơn và va chạm thường xuyên hơn, nên áp suất tăng. Không có sự tăng số phân tử trong bình kín.
Câu 14
Đường đẳng nhiệt trong hệ tọa độ (p, V) có dạng là
Đường thẳng song song với trục hoành.
Đường thẳng song song với trục tung.
Đường hyperbol.
Đường thẳng kéo dài đi qua gốc tọa độ.
Đáp án và lời giảiChọn C. Với một lượng khí lí tưởng xác định ở nhiệt độ không đổi, pV = hằng số, nên . Trên hệ trục p–V, đồ thị là một nhánh hyperbol.
Câu 15
Một bình kín có thể tích không đổi chứa một lượng khí nhất định. Chất khí trong bình được làm lạnh. Điều gì xảy ra với áp suất khí và động năng tịnh tiến trung bình của các phân tử?
Áp suất giảm, động năng tịnh tiến trung bình giảm.
Áp suất giảm, động năng tịnh tiến trung bình tăng.
Áp suất tăng, động năng tịnh tiến trung bình giảm.
Áp suất tăng, động năng tịnh tiến trung bình tăng.
Đáp án và lời giảiChọn A. Với khí lí tưởng và N, V không đổi, và . Khi nhiệt độ tuyệt đối giảm, cả áp suất và động năng tịnh tiến trung bình đều giảm.
Câu 16
Đồ thị nào biểu diễn mối quan hệ giữa động năng tịnh tiến trung bình của phân tử khí lí tưởng (trục y) và nhiệt độ tuyệt đối (trục x)?
Hình 1.
Hình 2.
Hình 3.
Hình 4.
Đáp án và lời giảiChọn A. , nên động năng tịnh tiến trung bình tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối. Đồ thị là đường thẳng đi qua gốc tọa độ.
II. Đúng–sai
Câu 17
Một nhóm học sinh tiến hành thí nghiệm kiểm chứng định luật Boyle theo sơ đồ. Đo áp suất p và thể tích V của khí trong xilanh ở nhiệt độ không đổi, được bảng số liệu bên dưới. Áp kế sử dụng trong thí nghiệm đọc áp suất dư; các giá trị p trong bảng là áp suất tuyệt đối sau khi đã cộng áp suất khí quyển.
Lần đo
p (bar)
V (mL)
1
1,14
130
2
1,18
125
3
1,23
120
4
1,28
115
5
1,35
110
(1) là áp kế; (2) là xilanh; (3) là pít-tông; (4) là tay quay.
Ban đầu giữ một lượng khí xác định trong xilanh, kim áp kế chỉ 0; áp suất khí trong xilanh lúc đó bằng áp suất khí quyển.
Tính tích pV ở mỗi lần đo, giá trị trung bình của tích đó là 148,7 bar·mL.
Từ dữ liệu thu được, có thể vẽ đồ thị p theo 1/V. Nếu đồ thị là đường thẳng qua gốc tọa độ thì kết luận được áp suất tỉ lệ nghịch với thể tích.
Đáp án và lời giải
a) Đúng theo các bộ phận đánh số.
b) Đúng. ptuyệt đối = pdư + pkhí quyển; khi áp kế dư chỉ 0 thì áp suất khí bằng áp suất khí quyển.
c) Sai. Các tích pV lần lượt là 148,2; 147,5; 147,6; 147,2; 148,5 bar·mL. Trung bình bằng (148,2 + 147,5 + 147,6 + 147,2 + 148,5)/5 = 147,8 bar·mL.
d) Đúng. Đường thẳng qua gốc trên hệ trục p theo 1/V cho , tức pV = C.
Câu 18
Để đo nhiệt dung riêng của chất lỏng X, một học sinh sử dụng máy sưởi nhúng, jun kế, nhiệt kế và thùng cách nhiệt như hình. Jun kế đo điện năng E tiêu thụ của máy sưởi. Bảng ghi điện năng khi các lượng chất lỏng có khối lượng khác nhau đều tăng nhiệt độ 10 °C.
E (kJ)
1,6
2,9
4,2
5,5
m (kg)
0,05
0,10
0,15
0,20
Máy sưởi nhúng đóng vai trò là vật thu nhiệt trong thí nghiệm.
Năng lượng tiêu thụ của máy sưởi nhúng tỉ lệ thuận với khối lượng của chất lỏng X.
Nhiệt lượng môi trường, thùng và các thiết bị hấp thụ trong mỗi thí nghiệm xấp xỉ 0,5 kJ.
Nhiệt dung riêng của chất lỏng X xấp xỉ 2600 J/(kg·K).
Đáp án và lời giải
a) Sai. Máy sưởi chuyển điện năng thành nhiệt năng để truyền cho chất lỏng và hệ đo.
b) Sai. Từ bảng, E = 26m + 0,3 với E tính bằng kJ và m tính bằng kg; đồ thị không qua gốc nên không phải tỉ lệ thuận.
c) Sai. Theo mô hình phần nhiệt lượng phụ không đổi giữa các lần đo, tung độ gốc là 0,3 kJ, không phải 0,5 kJ.
d) Đúng. J/(kg·K).
III. Trả lời ngắn
Câu 19
Một xilanh kín có pít-tông chứa lượng khí lí tưởng xác định, thể tích ban đầu 1000 mL. Mật độ phân tử μ = 3 × 1024 m−3. Tổng động năng tịnh tiến của các phân tử khí là 300 J. Dùng 1 atm = 101325 Pa. Tính áp suất của khí theo atm, làm tròn đến hàng phần mười.
Đáp án và lời giải
V1 = 1000 mL = 10−3 m3. Số phân tử N = μV1 = 3 × 1021.
Dùng tổng động năng K:
p1 = 200000/101325 ≈ 1,97385 atm. Làm tròn: 2,0 atm.
Câu 20
Một xilanh kín có pít-tông chứa lượng khí lí tưởng xác định, thể tích ban đầu 1000 mL. Mật độ phân tử μ = 3 × 1024 m−3. Tổng động năng tịnh tiến của các phân tử khí là 300 J. Dùng 1 atm = 101325 Pa. Khí giãn nở đẳng nhiệt đến thể tích 2 L. Tính áp suất ở trạng thái này theo atm, làm tròn đến hàng phần mười.
Đáp án và lời giải
Từ p1 = 2,00 × 105 Pa và định luật Boyle:
p2 = 100000/101325 ≈ 0,98692 atm. Làm tròn đến hàng phần mười: 1,0 atm.
Câu 21
Thả một cục nước đá khối lượng 30 g ở 0 °C vào cốc chứa 200 g nước ở 20 °C. Bỏ qua nhiệt dung của cốc và trao đổi nhiệt với môi trường. Cho nhiệt dung riêng của nước là 4,2 J/(g·K), nhiệt nóng chảy riêng của nước đá là 334 J/g. Tính nhiệt độ cuối cùng của nước trong cốc theo °C, làm tròn đến hàng phần trăm.
Đáp án và lời giải
Nước có thể tỏa đến 0 °C lượng nhiệt Q1 = 200 × 4,2 × 20 = 16800 J. Nước đá cần Q2 = 30 × 334 = 10020 J để tan hết. Vì Q1 > Q2, toàn bộ đá tan và nhiệt độ cuối lớn hơn 0 °C.
Một lượng khí lí tưởng trong xilanh nằm ngang có pít-tông chuyển động không ma sát nhận nhiệt lượng 250 J. Khí giãn nở đẳng áp từ 2 L đến 3,5 L dưới áp suất 1,0 × 105 Pa. Biết độ lớn công khí thực hiện là |A| = p|ΔV|. Tính độ biến thiên nội năng theo J, làm tròn đến hàng đơn vị.
Đáp án và lời giải
ΔV = (3,5 − 2) × 10−3 = 1,5 × 10−3 m3.
Công khí thực hiện W = pΔV = 150 J. Theo quy ước công hệ nhận, A = −150 J.
. Nội năng tăng 100 J.
IV. Tự luận
Câu 23
Trong một bình cách nhiệt có 1 kg nước đá, 1 kg chất rắn A dễ nóng chảy hơn nước đá và không tan trong nước, cùng một bếp điện có công suất không đổi, nhiệt dung không đáng kể. Nhiệt độ ban đầu là −40 °C. Đồ thị cho các mốc O(0; −40), M(1 phút; −20), N(2⅔ phút; −20), P(4 phút; 0) và đoạn PQ nằm ngang ở 0 °C. Cho nhiệt dung riêng của nước đá cđ = 2 × 103 J/(kg·K), của A ở thể rắn cAr = 103 J/(kg·K). Cho biết chất A và nước đá tồn tại ở thể nào trên các đoạn OM, MN, NP, PQ.
Đáp án và lời giải
OM: A và nước đều ở thể rắn, cùng tăng nhiệt độ từ −40 °C đến −20 °C.
MN: A đang nóng chảy, đồng thời có A rắn và A lỏng; nước vẫn ở thể rắn, nhiệt độ −20 °C.
NP: A đã ở thể lỏng, nước vẫn ở thể rắn; cả hai tăng từ −20 °C đến 0 °C.
PQ: nước đá đang nóng chảy, nước rắn và nước lỏng cùng tồn tại trong quá trình; A ở thể lỏng. Không suy ra khối lượng từng pha tại một điểm giữa PQ nếu chưa biết thời gian tương ứng.
Câu 24
Trong một bình cách nhiệt có 1 kg nước đá, 1 kg chất rắn A dễ nóng chảy hơn nước đá và không tan trong nước, cùng một bếp điện có công suất không đổi, nhiệt dung không đáng kể. Nhiệt độ ban đầu là −40 °C. Đồ thị cho các mốc O(0; −40), M(1 phút; −20), N(2⅔ phút; −20), P(4 phút; 0) và đoạn PQ nằm ngang ở 0 °C. Cho nhiệt dung riêng của nước đá cđ = 2 × 103 J/(kg·K), của A ở thể rắn cAr = 103 J/(kg·K). Tính công suất của bếp theo W, làm tròn đến hàng đơn vị.
Đáp án và lời giải
Trên OM chưa có chuyển thể, thời gian 1 phút = 60 s và độ tăng nhiệt độ 20 K.
Trong một bình cách nhiệt có 1 kg nước đá, 1 kg chất rắn A dễ nóng chảy hơn nước đá và không tan trong nước, cùng một bếp điện có công suất không đổi, nhiệt dung không đáng kể. Nhiệt độ ban đầu là −40 °C. Đồ thị cho các mốc O(0; −40), M(1 phút; −20), N(2⅔ phút; −20), P(4 phút; 0) và đoạn PQ nằm ngang ở 0 °C. Cho nhiệt dung riêng của nước đá cđ = 2 × 103 J/(kg·K), của A ở thể rắn cAr = 103 J/(kg·K). Tính nhiệt dung riêng của A ở thể lỏng theo J/(kg·K), làm tròn đến hàng đơn vị.
Đáp án và lời giải
Từ OM suy ra P = 1000 W. Trên NP, A đã lỏng nhưng nước vẫn là nước đá.
Δτ = 4 − 2⅔ = 4/3 phút = 80 s; ΔT = 20 K.
Nhiệt lượng nhận được QNP = 1000 × 80 = 80000 J.
Do đó 80000 = (1 × 2000 + 1 × cAl) × 20, suy ra cAl = 2000 J/(kg·K).
Củng cố phần còn chưa vững
Thử lại câu sai, đọc cách giải rồi chọn đề cùng môn để luyện tiếp.
