Đề cương ôn thi giữa kỳ 1 Vật lí 12 – Trường Đinh Thiện Lý

Chọn đề để bắt đầu luyện tập

Cấu trúc hai đề ôn giữa kỳ 1

Mỗi câu đúng–sai gồm bốn nhận định; bốn câu tương ứng 16 nhận định. Phần tự luận yêu cầu trình bày cách lập luận, công thức, phép tính và đơn vị, không chỉ ghi kết quả cuối.

Công thức Vật lí 12 ôn thi giữa kỳ 1

1. Nội năng và định luật I nhiệt động lực học

Nội năng là tổng động năng chuyển động nhiệt và thế năng tương tác của các phân tử cấu tạo nên vật. Nội năng có thể thay đổi bằng truyền nhiệt hoặc thực hiện công. Với một lượng khí lí tưởng xác định, nội năng chỉ phụ thuộc nhiệt độ.

$$\mathrm{\Delta U}=Q+A$$

Trong quy ước này, Q > 0 khi hệ nhận nhiệt; Q < 0 khi hệ tỏa nhiệt. A > 0 khi hệ nhận công; A < 0 khi hệ thực hiện công ra ngoài. Nếu gọi W là công do khí thực hiện thì ΔU = Q − W.

Khi khí giãn nở đẳng áp: $W=p(V_2-V_1)$. Dùng p theo Pa, V theo m³ để công tính bằng J.

2. Nhiệt lượng và công suất truyền nhiệt

Khi vật không chuyển thể:

$$Q=mc\mathrm{\Delta T}P=\frac{Q}{\tau }$$

m tính bằng kg, c bằng J/(kg·K), độ biến thiên nhiệt độ ΔT bằng K và thời gian τ bằng giây. Độ tăng nhiệt độ 1 °C có cùng giá trị số với độ tăng 1 K. Công thức Q = Pτ áp dụng khi công suất truyền nhiệt không đổi; với thiết bị điện, chỉ đặt Q = E khi có thể bỏ qua phần năng lượng thất thoát và nhiệt lượng các bộ phận khác hấp thụ.

3. Nhiệt nóng chảy, nhiệt hóa hơi và cân bằng nhiệt

$$Q_{\text{nóng chảy}}=\lambda m{Q}_{\text{hóa hơi}}=Lm$$

λ và L có đơn vị J/kg. Nóng chảy và hóa hơi nhận nhiệt; đông đặc và ngưng tụ tỏa nhiệt. Với chất tinh khiết chuyển thể ở áp suất không đổi, nhiệt độ có thể giữ nguyên dù vật tiếp tục trao đổi nhiệt.

Khi trộn nước và nước đá, trước hết so sánh nhiệt lượng nước có thể tỏa đến 0 °C với nhiệt lượng cần để làm tan hết đá. Chỉ lập phương trình nhiệt độ cuối lớn hơn 0 °C sau khi xác định đá tan hoàn toàn. Với hệ cách nhiệt, nhiệt lượng tỏa ra bằng nhiệt lượng thu vào.

4. Định luật Boyle và áp suất tuyệt đối

Đối với một lượng khí lí tưởng xác định ở nhiệt độ không đổi:

$$p_1{V}_1=p_2{V}_2$$

Áp suất tỉ lệ nghịch với thể tích. Đồ thị p theo V là một nhánh hyperbol; đồ thị p theo 1/V là đường thẳng qua gốc tọa độ. Nếu nhiệt độ thay đổi đáng kể thì không được áp dụng trực tiếp pV = hằng số.

Áp suất dùng trong định luật khí là áp suất tuyệt đối. Nếu áp kế đọc áp suất dư, cần cộng thêm áp suất khí quyển. Trong chất lỏng ở độ sâu h: p = p₀ + ρgh. Hai trạng thái so sánh phải dùng thể tích cùng đơn vị.

5. Mô hình phân tử chất khí

Phân tử khí chuyển động nhiệt hỗn loạn và va chạm vào thành bình, gây áp suất. Động năng tịnh tiến trung bình phụ thuộc nhiệt độ tuyệt đối:

$${\overline{E}}_{\text{đ}}=\frac{3}{2}{k}_{B}T$$

$$p=\frac{1}{3}\rho v_{\text{rms}}^{2}pV=\frac{2}{3}K$$

ρ là khối lượng riêng, v_rms là tốc độ căn quân phương; K trong công thức cuối là tổng động năng tịnh tiến của các phân tử, không phải động năng của một phân tử. Đổi nhiệt độ bằng T(K) = t(°C) + 273,15. Khi đề cho hằng số gần đúng, sử dụng đúng hằng số đó và chỉ làm tròn ở kết quả cuối.

Cách xử lý câu hỏi thí nghiệm và đồ thị

Đọc tên trục và đơn vị trước khi tính. Với đồ thị nhiệt độ–thời gian, đoạn nghiêng biểu thị nhiệt độ thay đổi, còn đoạn nằm ngang có thể ứng với chuyển thể. Không suy ra vật ngừng nhận nhiệt chỉ vì nhiệt độ không đổi.

Với thí nghiệm nhiệt dung riêng, từ hai phép đo cùng độ tăng nhiệt độ có thể tính $c=\frac{\mathrm{\Delta E}}{\mathrm{\Delta m}·\mathrm{\Delta T}}$. Nếu đồ thị E theo m có tung độ gốc khác 0, không gọi E tỉ lệ thuận với m. Với thí nghiệm hóa hơi, xác định khối lượng thực sự hóa hơi và khoảng thời gian tương ứng trước khi dùng L = Pτ/Δm.

Lộ trình ôn tập với hai đề

Ôn các công thức trên, sau đó làm đề 1 để nhận ra phần kiến thức còn thiếu. Với mỗi câu sai, viết lại điều kiện áp dụng hoặc bước đổi đơn vị đã bỏ sót. Tiếp tục đề 2 để luyện vận dụng và đọc số liệu. Ở phần tự luận, tự trình bày bài giải trước khi mở lời giải tham khảo; chú ý mô tả trạng thái của từng chất ở từng giai đoạn.

Các đơn vị thường cần đổi: 1 L = 10⁻³ m³; 1 mL = 10⁻⁶ m³; 1 kPa = 1000 Pa; 1 atm = 101325 Pa. Giữ các chữ số chưa làm tròn trong quá trình tính.

Học liệu liên quan

Ôn sâu kiến thức tại đề cương Vật lí nhiệt 12 – Đinh Thiện Lý hoặc luyện thêm mô hình phân tử chất khí và định luật Boyle.

Câu hỏi thường gặp

Tham khảo tài liệu ôn tập Vật lí 12 Trường Đinh Thiện Lý. Biên soạn lời giải: Gia Sư SV.