KHTN 7 · HỌC KỲ I · 2026–2027
Gia Sư SV biên soạn theo tài liệu VSTAR SCHOOL
Chương I: Nguyên tử – Sơ lược về bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học. Nội dung gồm ôn lý thuyết, kiến thức đầy đủ và hướng dẫn giải theo thứ tự đề cương.
Bài 2. Nguyên tử
Mục tiêu: Mô tả được cấu tạo nguyên tử theo mô hình Rutherford – Bohr.; Nhận biết proton, neutron, electron; xác định số hạt trong nguyên tử trung hòa.; Biểu diễn sự sắp xếp electron của các nguyên tử từ hydrogen đến calcium.; Tính khối lượng nguyên tử gần đúng bằng đơn vị amu..
Lý thuyết
Đọc kiến thức và ví dụ, sau đó chuyển sang Ôn lý thuyết để tự kiểm tra.
I. Khái niệm và mô hình nguyên tử
Mọi chất đều được tạo nên từ các hạt rất nhỏ. Nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ, trung hòa về điện, cấu tạo nên các chất. Một nguyên tử có hạt nhân ở tâm và lớp vỏ electron ở xung quanh.
Các ý tưởng của Democritus và mô hình Dalton là những bước phát triển lịch sử trong nhận thức về nguyên tử. Quan niệm nguyên tử là khối cầu đặc không thể chia nhỏ không mô tả đầy đủ cấu tạo nguyên tử hiện nay.
Theo mô hình Rutherford – Bohr dùng trong bài học, nguyên tử có hạt nhân mang điện tích dương ở tâm; các electron mang điện tích âm được sắp xếp thành từng lớp ở xung quanh. Phần lớn thể tích nguyên tử là khoảng trống. Hình vẽ các vòng tròn là mô hình đơn giản để học về các lớp electron.
II. Hạt nhân và vỏ nguyên tử
Hạt nhân gồm proton và neutron. Proton mang một đơn vị điện tích dương; neutron không mang điện. Nguyên tử hydrogen phổ biến nhất có một proton và không có neutron.
Vỏ nguyên tử gồm các electron, mỗi electron mang một đơn vị điện tích âm. Trong nguyên tử trung hòa, tổng điện tích âm của electron bằng tổng điện tích dương của proton, vì vậy số proton = số electron. Số neutron không nhất thiết bằng số proton.
Số đơn vị điện tích hạt nhân bằng số proton. Ví dụ, hạt nhân helium có hai proton nên mang điện tích +2 theo đơn vị điện tích nguyên tố; nguyên tử helium trung hòa có hai electron.
| Hạt | Kí hiệu | Điện tích tương đối | Khối lượng gần đúng (amu) | Vị trí |
|---|---|---|---|---|
| Proton | p | +1 | 1 | Hạt nhân |
| Neutron | n | 0 | 1 | Hạt nhân |
| Electron | e | −1 | 0,00055 | Vỏ nguyên tử |
III. Các lớp electron
Electron được sắp xếp vào các lớp theo thứ tự từ gần hạt nhân ra xa. Lớp trong cùng chứa tối đa hai electron. Với các nguyên tử từ H đến Ca xét trong chương trình lớp 7, cách phân bố electron thường dùng lần lượt là 2 ở lớp thứ nhất, tối đa 8 ở lớp thứ hai, tối đa 8 ở lớp thứ ba rồi đến lớp thứ tư.
Số electron lớp ngoài cùng là số electron ở lớp xa hạt nhân nhất đang có electron. Cần phân biệt tổng số electron của nguyên tử với số electron lớp ngoài cùng.
Ví dụ: carbon có 6 electron, phân bố 2,4; chlorine có 17 electron, phân bố 2,8,7; calcium có 20 electron, phân bố 2,8,8,2. Cách viết này ghi số electron của từng lớp, không phải các số hiệu nguyên tử riêng biệt.
| Nguyên tử | Số p = số e | Số lớp electron | Phân bố electron | Số e lớp ngoài cùng |
|---|---|---|---|---|
| Hydrogen | 1 | 1 | 1 | 1 |
| Helium | 2 | 1 | 2 | 2 |
| Carbon | 6 | 2 | 2,4 | 4 |
| Nitrogen | 7 | 2 | 2,5 | 5 |
| Oxygen | 8 | 2 | 2,6 | 6 |
| Chlorine | 17 | 3 | 2,8,7 | 7 |
IV. Khối lượng nguyên tử
Khối lượng nguyên tử rất nhỏ nên thường được biểu diễn bằng đơn vị khối lượng nguyên tử, kí hiệu amu. Một proton và một neutron có khối lượng xấp xỉ 1 amu; electron nhẹ hơn rất nhiều.
Khối lượng nguyên tử bằng tổng khối lượng các hạt cấu tạo nên nó. Trong các bài toán lớp 7, có thể bỏ qua khối lượng electron và dùng mnguyên tử ≈ số proton + số neutron, đơn vị amu.
Ví dụ, nguyên tử aluminium có 13 proton và 14 neutron có khối lượng gần đúng 27 amu. Nguyên tử copper có 29 proton và 36 neutron có khối lượng gần đúng 65 amu. Phần lớn khối lượng nguyên tử tập trung ở hạt nhân.
Chọn đáp án cho từng chỗ trống. Mỗi ô có 2–3 lựa chọn; em có thể kiểm tra và làm lại bài này.
1. Nguyên tử gồm hạt nhân và .
2. Điện tích của hạt nhân là điện tích .
3. Hạt mang điện âm trong nguyên tử là .
4. Hạt không mang điện trong hạt nhân là .
5. Trong nguyên tử trung hòa, số electron bằng số .
6. Số đơn vị điện tích hạt nhân bằng số .
7. Lớp electron trong cùng chứa tối đa .
8. Electron được sắp xếp theo thứ tự từ .
9. Nguyên tử carbon có 6 electron phân bố là .
10. Nguyên tử oxygen có cấu hình lớp 2,6 nên có .
11. Nguyên tử chlorine có 17 proton nên nguyên tử trung hòa có .
12. Phần lớn khối lượng nguyên tử tập trung ở .
13. Đơn vị thường dùng để biểu diễn khối lượng nguyên tử là .
14. Nguyên tử có 9 proton và 10 neutron có khối lượng gần đúng .
15. Nguyên tử sodium có phân bố 2,8,1 nên có .
Hoạt động và bài tập
Tự làm trên giấy hoặc trong bản PDF, rồi mở lời giải để đối chiếu.
Hoạt động: Mô hình nguyên tử. Theo mô hình Rutherford – Bohr, hãy mô tả vị trí, điện tích của hạt nhân và electron. Vì sao không mô tả nguyên tử là một khối cầu đặc?
Xem lời giải
Đáp án: Hạt nhân nhỏ ở tâm mang điện dương; electron mang điện âm phân bố thành các lớp xung quanh. Phần lớn thể tích nguyên tử là khoảng trống.
Nêu đủ hai phần cấu tạo và điện tích tương ứng.
Hạt nhân rất nhỏ so với kích thước nguyên tử nên hình dung khối cầu đặc là không phù hợp.
Hoạt động: Làm mô hình carbon. Làm mô hình nguyên tử carbon bằng giấy hoặc vẽ: carbon có 6 proton và 6 electron. Các vòng tròn biểu diễn gì? Điền electron vào từng lớp; lớp nào đã đủ electron?
Xem lời giải
Đáp án: Các vòng tròn biểu diễn lớp electron. Carbon có 2 electron ở lớp thứ nhất, 4 ở lớp thứ hai; lớp thứ nhất đã đủ 2 electron.
Vẽ hạt nhân ghi +6 và hai vòng tròn đồng tâm.
Đặt 2 chấm electron trên vòng trong, 4 chấm trên vòng ngoài.
Nếu làm bằng giấy theo đề cương, có thể cắt các vòng rộng khoảng 1 cm; kích thước mô hình không phải kích thước thật của nguyên tử.
Hoạt động: Nguyên tử helium. Một mô hình helium có hạt nhân gồm 2 proton, 2 neutron và vỏ gồm 2 electron. Hạt nhân gồm một hay nhiều hạt? Điện tích hạt nhân là bao nhiêu đơn vị? Vì sao nguyên tử trung hòa?
Xem lời giải
Đáp án: Hạt nhân gồm 4 hạt: 2 proton và 2 neutron; điện tích hạt nhân +2. Hai electron có tổng điện tích −2 nên nguyên tử trung hòa.
Chỉ proton đóng góp điện tích dương; neutron không mang điện.
Điện tích +2 và −2 có tổng bằng 0.
Hoạt động: Carbon, oxygen, nitrogen. Hoàn thành bảng số proton, số electron, số lớp và số electron lớp ngoài cùng của carbon (6 proton), oxygen (8 proton), nitrogen (7 proton).
| Nguyên tử | Số p | Số e | Số lớp e | Số e ngoài cùng |
|---|---|---|---|---|
| Carbon | …… | …… | …… | …… |
| Oxygen | …… | …… | …… | …… |
| Nitrogen | …… | …… | …… | …… |
Xem lời giải
Đáp án: Carbon: 6; 6; 2; 4. Oxygen: 8; 8; 2; 6. Nitrogen: 7; 7; 2; 5.
Nguyên tử trung hòa có e = p.
Điền 2 electron ở lớp đầu; lần lượt còn 4, 6, 5 electron ở lớp thứ hai.
Hoạt động: Chlorine và cấu tạo nguyên tử. Chlorine có 17 proton. Hãy xác định số electron, điền số electron từng lớp và hoàn thành sơ đồ: nguyên tử → hạt nhân (……, ……) và vỏ (……).
Xem lời giải
Đáp án: Chlorine có 17 electron, phân bố 2,8,7. Hạt nhân gồm proton và neutron; vỏ gồm electron.
e = p = 17. Lớp 1 có 2, lớp 2 có 8, còn 17 − 2 − 8 = 7 electron ở lớp 3.
Proton mang điện dương, neutron không mang điện, electron mang điện âm.
Hoạt động: Khối lượng nguyên tử. Vì sao có thể coi khối lượng nguyên tử gần bằng khối lượng hạt nhân? So sánh nguyên tử Al có 13 proton, 14 neutron với nguyên tử Cu có 29 proton, 36 neutron.
Xem lời giải
Đáp án: Electron rất nhẹ nên khối lượng nguyên tử gần bằng tổng khối lượng proton và neutron. Al ≈ 27 amu; Cu ≈ 65 amu; Cu nặng hơn Al 38 amu, khoảng 2,41 lần.
m(Al) ≈ 13 + 14 = 27 amu.
m(Cu) ≈ 29 + 36 = 65 amu.
Hiệu: 65 − 27 = 38 amu. Tỉ số: 65/27 ≈ 2,41.
Củng cố – Câu 1. Nhận định nào không đúng với mô hình Rutherford – Bohr?
Xem lời giải
Đáp án B.
Mô hình Rutherford – Bohr không coi nguyên tử là một khối đặc.
Củng cố – Câu 2. Phát biểu nào sau đây không đúng?
Xem lời giải
Đáp án C.
Lớp electron trong cùng chứa tối đa 2 electron, không phải 8.
Củng cố – Câu 3. Ngoại trừ nguyên tử hydrogen phổ biến nhất, hạt nhân nguyên tử thường gồm những loại hạt nào?
Xem lời giải
Đáp án D.
Hạt nhân chứa proton và neutron; electron thuộc vỏ nguyên tử.
Củng cố – Câu 4. Có bao nhiêu phát biểu đúng? (1) Nguyên tử trung hòa về điện. (2) Khối lượng nguyên tử tập trung chủ yếu ở hạt nhân. (3) Vì điện tích dương bằng điện tích âm nên số electron bằng số neutron. (4) Các lớp electron ở những khoảng cách khác nhau đối với hạt nhân.
Xem lời giải
Đáp án C.
Các phát biểu (1), (2), (4) đúng. (3) sai vì số electron bằng số proton, không nhất thiết bằng số neutron.
Củng cố – Câu 5. Điền điện tích tương đối và khối lượng gần đúng của proton, neutron, electron vào bảng.
| Hạt | Điện tích tương đối | Khối lượng (amu) |
|---|---|---|
| Proton | ………… | ………… |
| Neutron | ………… | ………… |
| Electron | ………… | ………… |
Xem lời giải
Đáp án: Proton: +1, khoảng 1 amu. Neutron: 0, khoảng 1 amu. Electron: −1, khoảng 0,00055 amu.
Proton và neutron có khối lượng xấp xỉ nhau.
Electron nhẹ hơn rất nhiều và có thể bỏ qua khối lượng khi tính gần đúng ở lớp 7.
Củng cố – Câu 6. Nguyên tử có 10 proton có bao nhiêu lớp electron?
Xem lời giải
Đáp án B.
Nguyên tử có 10 electron, phân bố 2,8 nên có hai lớp.
Củng cố – Câu 7. Nguyên tử có 5 proton có cách phân bố electron nào?
Xem lời giải
Đáp án C.
Có 5 electron: lớp thứ nhất 2, lớp thứ hai 3.
Củng cố – Câu 8. Nguyên tử nitrogen có 7 proton. Cách phân bố electron đúng là:
Xem lời giải
Đáp án B.
Nguyên tử N có 7 electron, phân bố 2,5.
Củng cố – Câu 9. Nguyên tử fluorine có 9 proton. Số electron lớp ngoài cùng là:
Xem lời giải
Đáp án C.
F có phân bố 2,7; lớp ngoài cùng có 7 electron.
Củng cố – Câu 10. Nguyên tử calcium có 20 electron. Số proton là:
Xem lời giải
Đáp án D.
Nguyên tử trung hòa có p = e = 20.
Củng cố – Câu 11. Nguyên tử aluminium có 13 electron. Lớp trong cùng có bao nhiêu electron?
Xem lời giải
Đáp án A.
Lớp thứ nhất đã đủ 2 electron; Al phân bố 2,8,3.
Củng cố – Câu 12. Sodium có 11 proton, chlorine có 17 proton. Số electron lớp ngoài cùng tương ứng là:
Xem lời giải
Đáp án A.
Na: 2,8,1 → 1 electron ngoài cùng; Cl: 2,8,7 → 7 electron ngoài cùng.
Củng cố – Câu 13. Nguyên tử sulfur có 16 proton. Cách phân bố electron đúng là:
Xem lời giải
Đáp án C.
Điền 2 ở lớp 1, 8 ở lớp 2 và 6 electron còn lại ở lớp 3.
Củng cố – Câu 14. Nguyên tử silicon có 14 proton. Điền electron vào mô hình ba lớp và cho biết số electron lớp ngoài cùng.
Xem lời giải
Đáp án: Phân bố 2,8,4; có 4 electron lớp ngoài cùng.
Số electron của nguyên tử trung hòa là 14.
Lớp 1 điền 2; lớp 2 điền 8; lớp 3 còn 14 − 2 − 8 = 4.
Củng cố – Câu 15. Nguyên tử fluorine có 9 proton và 10 neutron. Khối lượng gần đúng là:
Xem lời giải
Đáp án C.
Khối lượng nguyên tử ≈ số proton + số neutron = 9 + 10 = 19 amu.
Bài 3. Nguyên tố hóa học
Mục tiêu: Nêu được khái niệm nguyên tố hóa học và dùng số proton để nhận biết nguyên tố.; Đọc tên, viết đúng kí hiệu của 20 nguyên tố đầu tiên và một số nguyên tố quen thuộc.; Phân biệt số nguyên tử, kí hiệu nguyên tố và số electron lớp ngoài cùng.; Xác định số proton, electron, neutron khi có đủ dữ kiện..
Lý thuyết
Đọc kiến thức và ví dụ, sau đó chuyển sang Ôn lý thuyết để tự kiểm tra.
I. Nguyên tố hóa học là gì?
Nguyên tố hóa học là tập hợp các nguyên tử có cùng số proton trong hạt nhân. Số proton là dấu hiệu đặc trưng để phân biệt nguyên tố này với nguyên tố khác.
Các nguyên tử của cùng một nguyên tố có thể có số neutron khác nhau. Ví dụ, những nguyên tử đều có một proton vẫn thuộc nguyên tố hydrogen, dù chúng có thể có 0, 1 hoặc 2 neutron. Thay đổi số neutron không làm đổi tên nguyên tố.
Số proton trong hạt nhân được gọi là số hiệu nguyên tử, kí hiệu Z. Với nguyên tử trung hòa: Z = số proton = số electron. Chỉ biết Z thì chưa xác định được số neutron; cần thêm khối lượng gần đúng của nguyên tử cụ thể hoặc thông tin tương đương.
Bảng tuần hoàn hiện được công nhận có 118 nguyên tố hóa học. Một số có trong tự nhiên, một số được tổng hợp trong phòng thí nghiệm. Mỗi nguyên tố có tên và kí hiệu riêng.
II. Tên gọi và kí hiệu hóa học
Kí hiệu hóa học dùng để biểu diễn nguyên tố và một nguyên tử của nguyên tố đó. Kí hiệu của các nguyên tố đã được đặt tên chính thức thường gồm một hoặc hai chữ cái: chữ thứ nhất viết hoa, chữ thứ hai nếu có viết thường.
Ví dụ: H là hydrogen, C là carbon, O là oxygen, Na là sodium, Fe là iron, Cu là copper. Viết đúng dạng chữ rất quan trọng: Mg là magnesium; MG, mg và mG đều không phải kí hiệu đúng của magnesium.
Muốn biểu diễn nhiều nguyên tử riêng lẻ, đặt hệ số trước kí hiệu: 3 Na là ba nguyên tử sodium; 5 Fe là năm nguyên tử iron; 10 Ca là mười nguyên tử calcium. Không đổi chữ hoa, chữ thường và không biến hệ số thành chỉ số dưới.
Tên và kí hiệu có thể bắt nguồn từ tên cổ, địa danh hoặc cách đặt tên lịch sử. Ví dụ, Cu liên hệ với tên Latin cuprum, Fe với ferrum; không phải mọi kí hiệu đều trùng chữ đầu của tên tiếng Anh hiện dùng.
III. Hai mươi nguyên tố đầu tiên
Bảng dưới dùng tên theo đề cương và khối lượng nguyên tử làm tròn thường dùng để giải bài tập lớp 7. Khi đề bài cho một nguyên tử cụ thể có số proton và neutron, phải tính theo dữ kiện của đề; không tự thay bằng khối lượng trung bình trong bảng.
| Z | Tên nguyên tố | Kí hiệu | Khối lượng dùng trong bài tập (amu) |
|---|---|---|---|
| 1 | Hydrogen | H | 1 |
| 2 | Helium | He | 4 |
| 3 | Lithium | Li | 7 |
| 4 | Beryllium | Be | 9 |
| 5 | Boron | B | 11 |
| 6 | Carbon | C | 12 |
| 7 | Nitrogen | N | 14 |
| 8 | Oxygen | O | 16 |
| 9 | Fluorine | F | 19 |
| 10 | Neon | Ne | 20 |
| 11 | Sodium | Na | 23 |
| 12 | Magnesium | Mg | 24 |
| 13 | Aluminium | Al | 27 |
| 14 | Silicon | Si | 28 |
| 15 | Phosphorus | P | 31 |
| 16 | Sulfur | S | 32 |
| 17 | Chlorine | Cl | 35,5 |
| 18 | Argon | Ar | 40 |
| 19 | Potassium | K | 39 |
| 20 | Calcium | Ca | 40 |
IV. Nguyên tố trong đời sống và cách giải bài
Có thể nhận biết tên nguyên tố trên nhãn sản phẩm hoặc trong thông tin về vật liệu. Calcium trong sữa có trong các hợp chất; dây dẫn có thể làm từ kim loại copper; ruột bút chì chứa graphite, một dạng của carbon. Cần phân biệt nguyên tố có mặt trong sản phẩm với việc sản phẩm là một chất tinh khiết.
Khi giải bài cấu tạo nguyên tử: xác định Z để suy ra p và e; nếu biết khối lượng nguyên tử gần đúng m thì n ≈ m − p; sau đó phân bố electron từ lớp trong ra lớp ngoài. Để nhận biết hai nguyên tử có cùng nguyên tố hay không, chỉ so sánh số proton.
Chọn đáp án cho từng chỗ trống. Mỗi ô có 2–3 lựa chọn; em có thể kiểm tra và làm lại bài này.
1. Các nguyên tử thuộc cùng một nguyên tố có cùng số .
2. Nguyên tử có 8 proton thuộc nguyên tố .
3. Hai nguyên tử có cùng số proton nhưng khác số neutron vẫn .
4. Số hiệu nguyên tử Z bằng số .
5. Chữ thứ nhất trong kí hiệu hóa học được viết .
6. Kí hiệu đúng của magnesium là .
7. Kí hiệu của sodium là .
8. Kí hiệu Fe biểu diễn nguyên tố .
9. Kí hiệu 3 Na biểu diễn .
10. Tên của nguyên tố có kí hiệu Cl là .
11. Nguyên tử potassium có kí hiệu .
12. Nguyên tử có 14 proton và khối lượng gần đúng 28 amu có .
13. Chỉ biết một nguyên tử có Z = 29 thì chưa xác định được số .
14. Trong bảng khối lượng dùng cho bài tập, oxygen có khối lượng .
15. Bảng tuần hoàn hiện được công nhận gồm .
Hoạt động và bài tập
Tự làm trên giấy hoặc trong bản PDF, rồi mở lời giải để đối chiếu.
Hoạt động: Phân loại thẻ nguyên tử. Mỗi thẻ trong bảng ghi số proton và neutron. Hãy xếp các thẻ thuộc cùng nguyên tố vào một nhóm; cho biết có bao nhiêu nguyên tố. Vì sao ba thẻ A, D, E đều là hydrogen?
| Thẻ | Số proton | Số neutron |
|---|---|---|
| A | 1 | 0 |
| D | 1 | 1 |
| E | 1 | 2 |
| G | 6 | 6 |
| L | 6 | 8 |
| M | 7 | 7 |
| Q | 8 | 8 |
| R | 8 | 9 |
| T | 8 | 10 |
| X | 20 | 20 |
| Y | 19 | 20 |
| Z | 19 | 21 |
Xem lời giải
Đáp án: Có 6 nguyên tố: A–D–E (H); G–L (C); M (N); Q–R–T (O); X (Ca); Y–Z (K). A, D, E đều có một proton.
Nhóm theo số proton, không theo tổng số hạt hay số neutron.
Các số proton khác nhau là 1, 6, 7, 8, 19 và 20, tương ứng 6 nguyên tố.
A, D, E khác số neutron nhưng cùng một proton nên đều thuộc hydrogen.
Hoạt động: Nhận biết nguyên tố. Oxygen có số hiệu nguyên tử Z = 8. Mọi nguyên tử oxygen có đặc điểm nào giống nhau? Nếu có 8 hoặc 10 neutron thì chúng có còn cùng nguyên tố không?
Xem lời giải
Đáp án: Mọi nguyên tử oxygen có 8 proton. Chúng vẫn cùng nguyên tố khi có 8 hoặc 10 neutron.
Z = 8 nghĩa là hạt nhân có 8 proton.
Neutron thay đổi làm khối lượng của nguyên tử cụ thể thay đổi, không làm đổi nguyên tố.
Hoạt động: Tên gọi nguyên tố. Tìm hiểu nguồn gốc tên hoặc kí hiệu của copper, iron, aluminium; ghi ngắn gọn điều em biết và nguồn đã tra cứu.
Xem lời giải
Đáp án: Copper liên quan đến tên đảo Cyprus và tên Latin cuprum (Cu). Iron có kí hiệu Fe từ tên Latin ferrum. Aluminium liên quan đến alum/alumen, nghĩa là phèn.
Cần phân biệt nguồn gốc tên tiếng Anh với nguồn gốc kí hiệu hóa học.
Có thể tra cứu bảng nguyên tố của Royal Society of Chemistry và tài liệu thuật ngữ của IUPAC; khi trình bày cần ghi tên nguồn.
Không suy ra kí hiệu chỉ bằng cách lấy hai chữ cái đầu của tên tiếng Anh.
Hoạt động: Đọc và viết kí hiệu. Đọc tên các nguyên tố C, Fe, H, S, Na, O. Viết kí hiệu biểu diễn ba nguyên tử sodium, năm nguyên tử iron và mười nguyên tử calcium.
Xem lời giải
Đáp án: C: carbon; Fe: iron; H: hydrogen; S: sulfur; Na: sodium; O: oxygen. Viết: 3 Na, 5 Fe, 10 Ca.
Tên nguyên tố tương ứng với từng kí hiệu, kể cả khi chữ cái không trùng tên tiếng Anh.
Số nguyên tử được ghi bằng hệ số đứng trước kí hiệu.
Hoạt động: Nguyên tố quanh em. Quan sát nhãn một hộp sữa, một dây kim loại hoặc đồ dùng học tập. Ghi tên, kí hiệu và một vai trò hoặc ứng dụng của ba nguyên tố có thể tìm thấy.
Xem lời giải
Đáp án: Ví dụ: calcium – Ca, có trong các hợp chất ở sữa; copper – Cu, làm dây dẫn điện; carbon – C, ở dạng graphite trong ruột bút chì.
Chọn sản phẩm thực tế và dựa vào nhãn hoặc thông tin vật liệu, không đoán từ màu sắc.
Ghi rõ calcium trong sữa không phải là miếng kim loại calcium; một sản phẩm có thể chứa nhiều nguyên tố.
Củng cố – Câu 1. Copper và carbon là tên của các:
Xem lời giải
Đáp án D.
Copper và carbon là hai nguyên tố khác nhau, lần lượt có kí hiệu Cu và C.
Củng cố – Câu 2. Kí hiệu hóa học đúng của magnesium là:
Xem lời giải
Đáp án B.
Chữ đầu M viết hoa, chữ thứ hai g viết thường.
Củng cố – Câu 3. Số nguyên tố được công nhận trong bảng tuần hoàn hiện nay là:
Xem lời giải
Đáp án A.
Bảng tuần hoàn hiện được công nhận có 118 nguyên tố; 20 là số nguyên tố đầu tiên cần ghi nhớ trong bài.
Củng cố – Câu 4. Nếu gold là kim loại thì carbon thuộc loại nguyên tố nào?
Xem lời giải
Đáp án A.
Carbon là nguyên tố phi kim. “Đơn chất” không phải nhóm phân loại nguyên tố song song với kim loại.
Củng cố – Câu 5. Nguyên tử oxygen trong mô hình có 8 proton, 8 neutron, 8 electron. a) Xác định số hiệu nguyên tử và khối lượng gần đúng. b) Một nguyên tử oxygen khác có 10 neutron thì khối lượng gần đúng là bao nhiêu?
Xem lời giải
Đáp án: a) Z = 8, m ≈ 16 amu. b) m ≈ 18 amu.
a) Z = p = 8; m ≈ p + n = 8 + 8 = 16 amu.
b) Vẫn là oxygen nên p = 8; m ≈ 8 + 10 = 18 amu.
Củng cố – Câu 6. Dựa vào bốn mô hình X, Y, Z, T, xác định tên, kí hiệu của mỗi nguyên tố. Mô hình nào có một lớp electron, mô hình nào có hai lớp?
Xem lời giải
Đáp án: X: hydrogen (H), một lớp. Y: helium (He), một lớp. Z: boron (B), hai lớp. T: oxygen (O), hai lớp.
Đếm tổng electron lần lượt 1, 2, 5, 8.
Vì nguyên tử trung hòa, số proton tương ứng cũng là 1, 2, 5, 8; tra bảng được H, He, B, O.
Không nhầm Z trong tên mô hình với chữ Z dùng chung để kí hiệu số hiệu nguyên tử.
Củng cố – Câu 7. Copper, silver và gold có số hiệu nguyên tử lần lượt là 29, 47, 79. Xác định số proton và electron của mỗi nguyên tử. Có xác định được số neutron chỉ từ các dữ kiện này không?
Xem lời giải
Đáp án: Cu: p = e = 29; Ag: p = e = 47; Au: p = e = 79. Chưa đủ dữ kiện xác định số neutron.
Dùng Z = p = e đối với nguyên tử trung hòa.
Muốn tính n phải biết thêm khối lượng gần đúng hoặc số khối của nguyên tử cụ thể.
Củng cố – Câu 8. Hoàn thành bảng cấu tạo các nguyên tử Be, Si, Ca theo số hiệu và khối lượng gần đúng đã cho.
| Nguyên tử | Z | m (amu) | p | n | e | Phân bố e |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Be | 4 | 9 | …… | …… | …… | ………… |
| Si | 14 | 28 | …… | …… | …… | ………… |
| Ca | 20 | 40 | …… | …… | …… | ………… |
Xem lời giải
Đáp án: Be: p = 4, n = 5, e = 4; phân bố 2,2. Si: p = 14, n = 14, e = 14; phân bố 2,8,4. Ca: p = 20, n = 20, e = 20; phân bố 2,8,8,2.
p = e = Z. n ≈ m − p.
Be: 9 − 4 = 5; Si: 28 − 14 = 14; Ca: 40 − 20 = 20.
Điền electron từ lớp thứ nhất ra ngoài theo mô hình dùng cho 20 nguyên tố đầu.
Củng cố – Câu 10. Viết kí hiệu của các nguyên tố: calcium, carbon, oxygen, nitrogen, beryllium, hydrogen, potassium, neon, chlorine, iron.
Xem lời giải
Đáp án: Ca, C, O, N, Be, H, K, Ne, Cl, Fe.
Kiểm tra chữ hoa và chữ thường trong từng kí hiệu.
Phân biệt calcium Ca với carbon C; potassium K với phosphorus P.
Củng cố – Câu 11. Nguyên tử fluorine có 9 proton. Số electron lớp ngoài cùng là:
Xem lời giải
Đáp án C.
F có 9 electron, phân bố 2,7 nên có 7 electron ngoài cùng.
Củng cố – Câu 12. Nguyên tử calcium có 20 electron. Số proton là:
Xem lời giải
Đáp án D.
Nguyên tử trung hòa có p = e = 20.
Củng cố – Câu 13. Nguyên tử aluminium có 13 electron. Số electron ở lớp trong cùng là:
Xem lời giải
Đáp án A.
Al phân bố 2,8,3; lớp trong cùng có 2 electron.
Củng cố – Câu 14. Sodium và chlorine có số proton lần lượt 11 và 17. Số electron lớp ngoài cùng tương ứng là:
Xem lời giải
Đáp án A.
Na phân bố 2,8,1; Cl phân bố 2,8,7.
Củng cố – Câu 15. Nguyên tử sulfur có 16 proton. Cách phân bố electron đúng là:
Xem lời giải
Đáp án C.
Sau 2 electron ở lớp thứ nhất và 8 ở lớp thứ hai còn 6 electron ở lớp thứ ba.
Bài 4. Sơ lược bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học
Mục tiêu: Nêu được nguyên tắc sắp xếp và cấu tạo bảng tuần hoàn.; Đọc thông tin trong ô nguyên tố, xác định chu kì và nhóm A của các nguyên tố quen thuộc.; Liên hệ số hiệu, số lớp electron và electron lớp ngoài cùng với vị trí nguyên tố.; Nhận biết vị trí khái quát của kim loại, phi kim và khí hiếm; liên hệ ứng dụng..
Lý thuyết
Đọc kiến thức và ví dụ, sau đó chuyển sang Ôn lý thuyết để tự kiểm tra.
I. Nguyên tắc sắp xếp
Bảng tuần hoàn hiện đại sắp xếp các nguyên tố theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, cũng là chiều tăng của số hiệu nguyên tử Z. Không dùng khối lượng nguyên tử làm nguyên tắc sắp xếp của bảng hiện đại.
Các nguyên tố có cùng số lớp electron được xếp trong cùng một hàng, gọi là chu kì. Những nguyên tố có tính chất hóa học gần giống nhau được xếp thành nhóm; với các nguyên tố nhóm A, số electron lớp ngoài cùng có quan hệ trực tiếp với số thứ tự nhóm.
Bảng của Mendeleev trong lịch sử chủ yếu dựa trên sự tăng của khối lượng nguyên tử và sự lặp lại tính chất. Cần phân biệt nguyên tắc lịch sử đó với nguyên tắc tăng Z của bảng hiện đại.
II. Ô nguyên tố
Mỗi nguyên tố được đặt trong một ô. Ô nguyên tố thường cho biết số hiệu nguyên tử, kí hiệu hóa học, tên nguyên tố và khối lượng nguyên tử. Vị trí từng dòng có thể khác nhau giữa các phiên bản bảng, vì vậy cần đọc chú thích.
Số thứ tự ô bằng số hiệu nguyên tử Z và bằng số proton. Với nguyên tử trung hòa, đó cũng là số electron. Ví dụ, ô oxygen ghi Z = 8, kí hiệu O, tên oxygen, khối lượng dùng trong bài tập khoảng 16 amu; nguyên tử oxygen có 8 proton và 8 electron.
| Ô | Tên | Kí hiệu | p = e của nguyên tử | Khối lượng dùng trong bài tập |
|---|---|---|---|---|
| 6 | Carbon | C | 6 | 12 amu |
| 8 | Oxygen | O | 8 | 16 amu |
| 11 | Sodium | Na | 11 | 23 amu |
III. Chu kì
Chu kì là hàng gồm các nguyên tố có cùng số lớp electron trong nguyên tử, được xếp theo chiều tăng điện tích hạt nhân. Số thứ tự chu kì bằng số lớp electron.
Bảng tuần hoàn có 7 chu kì. Chu kì 1, 2, 3 được gọi là chu kì nhỏ; chu kì 4, 5, 6, 7 là chu kì lớn. Hai dãy nguyên tố thường đặt tách phía dưới thuộc chu kì 6 và 7, không phải hai chu kì mới.
Ví dụ, Li, C và O đều có hai lớp electron nên ở chu kì 2; Na có ba lớp nên ở chu kì 3. Trong chu kì 3, số hiệu tăng từ Na (11) đến Ar (18).
| Chu kì | Các nguyên tố | Số lớp electron |
|---|---|---|
| 1 | H, He | 1 |
| 2 | Li, Be, B, C, N, O, F, Ne | 2 |
| 3 | Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl, Ar | 3 |
IV. Nhóm nguyên tố và cách đọc kí hiệu nhóm
Nhóm nguyên tố gồm các nguyên tố có tính chất hóa học gần giống nhau và được xếp theo cột trong bảng. Trong phạm vi nhóm A, các nguyên tử cùng nhóm thường có số electron lớp ngoài cùng bằng nhau.
Đề cương dùng cách kí hiệu 8 nhóm A và 8 nhóm B; riêng nhóm VIIIB chiếm ba cột. Bảng hiện đại cũng thường đánh số 18 cột nhóm từ 1 đến 18. Hai cách kí hiệu cùng tồn tại trong tài liệu, không được nhầm 8 nhóm B với 8 cột.
Đối với các nguyên tố nhóm A đang học, số electron lớp ngoài cùng bằng số thứ tự nhóm viết bằng số La Mã, trừ helium có hai electron nhưng thuộc nhóm VIIIA. Ví dụ Al thuộc IIIA có 3 electron ngoài cùng; S thuộc VIA có 6 electron ngoài cùng.
| Kí hiệu theo đề cương | Số nhóm hiện đại | Số e ngoài cùng thường gặp |
|---|---|---|
| IA | 1 | 1 |
| IIA | 2 | 2 |
| IIIA | 13 | 3 |
| IVA | 14 | 4 |
| VA | 15 | 5 |
| VIA | 16 | 6 |
| VIIA | 17 | 7 |
| VIIIA | 18 | 8; He có 2 |
V. Kim loại, phi kim và khí hiếm
Kim loại chiếm phần lớn các nguyên tố và tập trung chủ yếu ở phía trái, phía giữa của bảng. Nhóm IA (trừ H), nhóm IIA và các nhóm B gồm các kim loại. Ở điều kiện thường, phần lớn kim loại ở thể rắn; mercury (Hg) là ngoại lệ ở thể lỏng.
Phi kim chủ yếu nằm về phía trên bên phải của bảng, ngoại trừ hydrogen ở góc trên bên trái. Ví dụ C, N, O, P, S, F, Cl. Ở điều kiện thường, phi kim có thể là chất rắn, lỏng hoặc khí: sulfur rắn, bromine lỏng, oxygen và chlorine khí.
Khí hiếm thuộc nhóm VIIIA (nhóm 18), ở cột ngoài cùng bên phải. Các khí hiếm quen thuộc He, Ne, Ar rất ít phản ứng hóa học ở điều kiện thường, tồn tại dưới dạng các nguyên tử riêng rẽ.
Đề cương lớp 7 sử dụng cách phân loại khái quát kim loại, phi kim, khí hiếm. Một số bảng chuyên sâu tách thêm nhóm á kim như boron và silicon; khi trả lời bài phân loại cần theo phạm vi và chú giải của bảng đang dùng.
VI. Liên hệ vị trí, cấu tạo và ứng dụng
Muốn xác định vị trí từ cấu tạo: dùng số proton để tìm ô; đếm số lớp electron để tìm chu kì; với nhóm A, dùng số electron ngoài cùng để tìm nhóm, nhớ ngoại lệ He. Muốn làm ngược lại, đọc chu kì và nhóm để suy ra số lớp và số electron ngoài cùng.
Ví dụ Mg ở chu kì 3, nhóm IIA nên có ba lớp electron và hai electron lớp ngoài cùng. P ở chu kì 3, nhóm VA; Ne ở chu kì 2, nhóm VIIIA.
Ứng dụng liên quan tính chất: aluminium nhẹ, dễ dát mỏng nên làm lá kim loại và nhiều đồ dùng; copper dẫn điện tốt, kéo sợi được nên dùng làm dây điện; iron và hợp kim thép được dùng trong xây dựng nhờ độ bền cơ học.
Chọn đáp án cho từng chỗ trống. Mỗi ô có 2–3 lựa chọn; em có thể kiểm tra và làm lại bài này.
1. Bảng tuần hoàn hiện đại xếp nguyên tố theo chiều tăng của .
2. Số thứ tự ô nguyên tố bằng số .
3. Nguyên tử trung hòa ở ô số 11 có .
4. Các nguyên tố cùng chu kì có cùng số .
5. Bảng tuần hoàn có .
6. Chu kì 1, 2, 3 là các chu kì .
7. Nguyên tử có ba lớp electron thuộc chu kì .
8. Theo kí hiệu của đề cương, aluminium có 3 electron ngoài cùng thuộc nhóm .
9. Sulfur thuộc nhóm VIA nên có .
10. Helium có 2 electron nhưng thuộc nhóm .
11. Các nhóm hiện đại được đánh số từ .
12. Kim loại tập trung chủ yếu ở phía .
13. Phi kim thường nằm ở phía .
14. Nhóm VIIIA ở cột ngoài cùng bên phải gồm các .
15. Nguyên tố ở chu kì 3, nhóm VA là .
16. Magnesium ở chu kì 3, nhóm IIA có .
Hoạt động và bài tập
Tự làm trên giấy hoặc trong bản PDF, rồi mở lời giải để đối chiếu.
Hoạt động: Các thẻ nguyên tố. Quan sát bảng rút gọn 20 nguyên tố đầu. Nhận xét số electron lớp ngoài cùng khi đi từ trái sang phải trong ba chu kì đầu. Các nguyên tố cùng một cột nhóm A có điểm chung nào?
Xem lời giải
Đáp án: Chu kì 1: từ 1 đến 2; chu kì 2 và 3: từ 1 đến 8. Các nguyên tố cùng nhóm A thường có cùng số electron ngoài cùng; He là ngoại lệ trong nhóm VIIIA.
Viết phân bố electron để đối chiếu: H1, He2; Li2,1 đến Ne2,8; Na2,8,1 đến Ar2,8,8.
IA có 1; IIA có 2; VIIIA thường có 8, riêng He có 2 electron ngoài cùng.
Hoạt động: Cơ sở xếp hàng và cột. Số lớp electron hay số electron ngoài cùng giúp giải thích việc xếp hàng và cột nhóm A? Trong Li, Na, C, O, nguyên tố nào có nguyên tử cùng số lớp electron?
Xem lời giải
Đáp án: Hàng chu kì dựa vào số lớp electron; cột nhóm A liên hệ số electron ngoài cùng. Li, C, O có hai lớp; Na có ba lớp.
Li: 2,1; C: 2,4; O: 2,6 → hai lớp.
Na: 2,8,1 → ba lớp. Li và Na cùng IA vì cùng có một electron ngoài cùng.
Hoạt động: Đọc ô nguyên tố. Ô oxygen ghi 8, O, oxygen, 16. Hãy nêu ý nghĩa bốn thông tin. Đọc tương tự các ô số 6 và 11.
Xem lời giải
Đáp án: O: Z = 8, kí hiệu O, tên oxygen, khối lượng khoảng 16 amu; p = e = 8. Ô 6: C, carbon, khoảng 12 amu, p = e = 6. Ô 11: Na, sodium, khoảng 23 amu, p = e = 11.
Số hiệu nguyên tử cho biết số proton và số electron của nguyên tử trung hòa.
Không nhầm khối lượng nguyên tử với số neutron hoặc số electron ngoài cùng.
Hoạt động: Chu kì và nguyên tố xung quanh carbon. a) Trong bảng rút gọn, nguyên tố nào nằm ngay bên trái, ngay bên phải và ngay phía dưới carbon? Nêu số proton của chúng. b) Vì sao tất cả nguyên tố chu kì 3 có nguyên tử gồm ba lớp electron?
Xem lời giải
Đáp án: a) B (5p) ở trái, N (7p) ở phải, Si (14p) ở dưới. b) Số thứ tự chu kì bằng số lớp electron.
Carbon ở ô 6, chu kì 2, nhóm IVA; các ô kề trong cùng hàng là 5 và 7; cùng nhóm ở hàng dưới là Si14.
Chu kì 3 được hình thành từ các nguyên tử có cùng ba lớp electron.
Hoạt động: Nhóm A. a) Dựa vào vị trí, xác định số electron ngoài cùng của Al và S. b) Trong các chu kì nhỏ, nguyên tố nào khác Be nằm cùng nhóm với Be?
Xem lời giải
Đáp án: a) Al: 3, S: 6 electron ngoài cùng. b) Mg nằm cùng nhóm IIA với Be.
Al thuộc IIIA, S thuộc VIA. Dùng số thứ tự nhóm A để suy ra electron ngoài cùng.
Be ở chu kì 2, Mg ở chu kì 3, cùng nhóm IIA; chu kì 1 không có nguyên tố thuộc IIA.
Hoạt động: Kim loại và ứng dụng. Xác định ô, chu kì, nhóm của Al, Ca, Na. Giải thích ngắn vì sao Al dùng làm lá kim loại, Cu dùng làm dây điện, Fe và thép dùng trong xây dựng.
Xem lời giải
Đáp án: Al: ô 13, chu kì 3, IIIA; Ca: ô 20, chu kì 4, IIA; Na: ô 11, chu kì 3, IA. Al dễ dát mỏng; Cu dẫn điện tốt, kéo sợi được; vật liệu sắt thép có độ bền cơ học phù hợp.
Đọc Z, hàng chu kì và cột nhóm từ bảng.
Liên hệ mỗi công dụng với tính chất cụ thể, tránh chỉ viết “vì có ích”.
Hoạt động: Phi kim và khí hiếm. Tra bảng để xác định chu kì, nhóm của O, S, Cl, Br, Ne. Ở điều kiện thường, O, S, Cl và Br ở trạng thái nào?
Xem lời giải
Đáp án: O: chu kì 2, VIA, khí; S: chu kì 3, VIA, rắn; Cl: chu kì 3, VIIA, khí; Br: chu kì 4, VIIA, lỏng; Ne: chu kì 2, VIIIA, khí hiếm.
O và S cùng nhóm VIA; Cl và Br cùng VIIA.
Phi kim có thể tồn tại ở cả ba trạng thái; không suy ra mọi phi kim đều là khí.
Hoạt động: Thành phần bảng tuần hoàn. Bảng tuần hoàn có các loại nguyên tố nào?
Xem lời giải
Đáp án D.
Ba loại đều có mặt trong cách phân loại khái quát của bài học.
Hoạt động: Phân loại và ứng dụng. Theo cách phân loại khái quát của đề cương, xếp P, Ba, Rb, Cu, Fe, Ne, Si vào kim loại, phi kim, khí hiếm. Nêu một ứng dụng của một nguyên tố trong danh sách.
Xem lời giải
Đáp án: Kim loại: Ba, Rb, Cu, Fe. Phi kim theo phạm vi đề cương: P, Si. Khí hiếm: Ne. Ví dụ Cu làm dây dẫn điện.
Ba, Rb ở phía trái; Cu, Fe ở giữa bảng; Ne ở nhóm VIIIA.
Silicon thường được tách thành á kim trong bảng chuyên sâu; bài này dùng cách phân loại ba loại của đề cương.
Ứng dụng phải đi kèm tính chất: Cu dẫn điện tốt, dễ kéo sợi.
Củng cố – Câu 1. Điền các cụm từ: “tăng dần khối lượng nguyên tử”, “tăng dần điện tích hạt nhân”, “cùng cột”, “cùng hàng”. a) Bảng Mendeleev chủ yếu xếp theo chiều …; b) Bảng hiện đại xếp theo chiều …; c) Các nguyên tử cùng số lớp electron được xếp …; d) Các nguyên tố có tính chất gần giống nhau được xếp … .
Xem lời giải
Đáp án: a) Tăng dần khối lượng nguyên tử; b) tăng dần điện tích hạt nhân; c) cùng hàng; d) cùng cột.
Phân biệt cách sắp xếp lịch sử và hiện đại.
Hàng là chu kì; cột biểu diễn nhóm trong cách đọc khái quát.
Củng cố – Câu 2. Theo cách kí hiệu A/B được dùng trong đề cương, nhận định nào đúng?
Xem lời giải
Đáp án C.
Bảng hiện đại có 118 nguyên tố, 7 chu kì. Cách kí hiệu của đề cương gồm 8 nhóm A và 8 nhóm B; không đồng nhất số tên nhóm này với 18 cột.
Củng cố – Câu 3. Nhận định nào về chu kì không đúng?
Xem lời giải
Đáp án B.
Chu kì cho biết số lớp electron, không phải số electron lớp ngoài cùng.
Củng cố – Câu 4. Nhận định nào đúng về nhóm nguyên tố?
Xem lời giải
Đáp án B.
Nhóm biểu hiện sự gần giống về tính chất; hàng ngang là chu kì.
Củng cố – Câu 5. Nhận định nào đúng về vị trí kim loại, phi kim và khí hiếm?
Xem lời giải
Đáp án B.
Các nhóm A phía trái và nhiều nhóm B ở giữa chứa kim loại; khí hiếm ở cột ngoài cùng bên phải.
Củng cố – Câu 6. Nhận định nào không đúng?
Xem lời giải
Đáp án C.
Nhóm VIIIA gồm khí hiếm nên không thể nói mọi nhóm đều có kim loại.
Củng cố – Câu 7. Với các chất và khí hiếm quen thuộc đã học, phát biểu nào đúng ở điều kiện thường?
Xem lời giải
Đáp án C.
Hg là kim loại lỏng; phi kim có thể rắn, lỏng hoặc khí. Các khí hiếm quen thuộc nêu trong bài ở thể khí.
Củng cố – Câu 8. Đọc các ô có Z = 3 và Z = 9: cho biết tên, kí hiệu, khối lượng dùng trong bài tập, số proton và electron của nguyên tử.
Xem lời giải
Đáp án: Ô 3: lithium, Li, khoảng 7 amu, p = e = 3. Ô 9: fluorine, F, khoảng 19 amu, p = e = 9.
Tra bảng nguyên tố; dùng Z = p = e.
Khối lượng là thông tin khác với Z, không phải số neutron.
Củng cố – Câu 9. Điền các loại nguyên tố vào câu: Bảng tuần hoàn gồm các nguyên tố …, … và …; loại nào chiếm phần lớn số nguyên tố?
Xem lời giải
Đáp án: Kim loại, phi kim và khí hiếm; kim loại chiếm phần lớn (xấp xỉ80% theo cách phân loại khái quát trong đề cương).
Nhận biết ba loại theo phạm vi bài học.
Tỉ lệ là con số gần đúng phục vụ nhận xét; phân loại chi tiết có thể tách thêm á kim.
Củng cố – Câu 10. Hoàn thành: a) Số hiệu nguyên tử bằng số …; b) Số thứ tự chu kì bằng số …; c) Với nguyên tố nhóm A, số thứ tự nhóm thường bằng số …, trừ … .
Xem lời giải
Đáp án: a) Proton. b) Lớp electron. c) Electron lớp ngoài cùng; trừ helium.
Đây là ba mối liên hệ cần dùng để xác định cấu tạo và vị trí nguyên tố.
Helium có 2 electron nhưng thuộc nhóm VIIIA.
Củng cố – Câu 11. Xác định tên và kí hiệu nguyên tố ở a) chu kì 3, nhóm VA; b) chu kì 2, nhóm VIIIA.
Xem lời giải
Đáp án: a) Phosphorus, P. b) Neon, Ne.
a) P có Z = 15, phân bố 2,8,5. b) Ne có Z = 10, phân bố 2,8.
Củng cố – Câu 12. Nguyên tố nhẹ nhất và phổ biến nhất trong vũ trụ là hydrogen. Viết kí hiệu, xác định chu kì và nhóm của hydrogen.
Xem lời giải
Đáp án: H; chu kì 1; nhóm IA.
Hydrogen có Z = 1 và một electron ở lớp thứ nhất.
Củng cố – Câu 13. Trong chu kì 2, viết tên và kí hiệu các nguyên tố thuộc nhóm IA, IIA, VIIA, VIIIA.
Xem lời giải
Đáp án: IA: lithium (Li); IIA: beryllium (Be); VIIA: fluorine (F); VIIIA: neon (Ne).
Tra hàng chu kì 2 và lần lượt các cột nhóm được hỏi.
Củng cố – Câu 14. Magnesium nằm ở chu kì 3, nhóm IIA. Nguyên tử magnesium có bao nhiêu lớp electron và bao nhiêu electron lớp ngoài cùng?
Xem lời giải
Đáp án: Ba lớp electron; hai electron lớp ngoài cùng.
Số chu kì 3 → 3 lớp; nhóm IIA → 2 electron ngoài cùng. Mg có phân bố 2,8,2.