KHTN 9 Chương II: Ánh sáng – Lý thuyết và bài tập

KHTN 9 · Kết nối tri thức với cuộc sống

Chương II – Ánh sáng gồm sáu bài, từ khúc xạ đến kính lúp. Mỗi bài có Đọc lý thuyết, Ôn lý thuyết bằng lựa chọn và phần Làm bài để tự kiểm tra.

Bìa Vật lí 9 CHƯƠNG II: ÁNH SÁNG, Gia Sư SV.

6 bài học120 chỗ trống120 câu luyện tập12 ví dụ có lời giải

Mục lục và cách học từng bài

Nếu kiến thức còn mới, bắt đầu ở phần Đọc. Khi đã hiểu, chuyển sang Ôn để điền từng ý rồi chuyển sang phần Làm bài của bài đó.

Bài 5

Khúc xạ ánh sáng

Nhận biết hiện tượng khúc xạ và xác định tia tới, tia khúc xạ, pháp tuyến, góc tới và góc khúc xạ.

Ôn lý thuyết Đọc lý thuyết Làm bài

Bài 6

Phản xạ toàn phần

Nhận biết góc tới, góc khúc xạ và góc tới hạn trên một hình vẽ.

Ôn lý thuyết Đọc lý thuyết Làm bài

Bài 7

Lăng kính

Nhận biết lăng kính tam giác và mô tả đường truyền của tia sáng qua hai mặt khúc xạ.

Ôn lý thuyết Đọc lý thuyết Làm bài

Bài 8

Thấu kính

Phân biệt thấu kính hội tụ và phân kì trong không khí; nhận diện quang tâm, trục chính, tiêu điểm và tiêu cự.

Ôn lý thuyết Đọc lý thuyết Làm bài

Bài 9

Thực hành đo tiêu cự của thấu kính hội tụ

Lắp được hệ vật sáng – thấu kính hội tụ – màn trên cùng trục và tìm ảnh thật rõ nét trên màn.

Ôn lý thuyết Đọc lý thuyết Làm bài

Bài 10

Kính lúp. Bài tập thấu kính

Mô tả kính lúp là thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn và nêu được ứng dụng quan sát vật nhỏ.

Ôn lý thuyết Đọc lý thuyết Làm bài

Sơ đồ kiến thức của chương

Sơ đồ ôn tập sáu bài của Chương II Ánh sáng: khúc xạ, phản xạ toàn phần, lăng kính, thấu kính, đo tiêu cự và kính lúp. — Đi theo thứ tự 5 → 10. Mỗi bài vận dụng kiến thức của bài trước; riêng Bài 9 tập trung vào thực hành và xử lí số đo.

Công thức và điều kiện cần nhớ

Chủ đề	Công thức	Điều kiện và đơn vị
Chiết suất	$n = \frac{c}{v}$	c và v dùng cùng đơn vị; n không có đơn vị.
Khúc xạ	$n_{1} \sin i = n_{2} \sin r$	Các góc đo với pháp tuyến. Chiếu vuông góc thì i = r = 0°.
Góc tới hạn	$\sin i_{t h} = \frac{n_{2}}{n_{1}}$	Chỉ xét khi n₁ > n₂; phản xạ toàn phần khi i ≥ i_th theo KHTN 9 Kết nối tri thức. Tại i = i_th, r = 90°.
Đo tiêu cự	$f = \frac{d + d'}{4}$	Chỉ dùng khi ảnh thật rõ nét, ngược chiều và bằng vật; d = d′ = 2f.
Kính lúp	$G = \frac{25}{f}$	f tính bằng cm; số bội giác theo quy ước khoảng cực cận 25 cm. G không đồng nhất với h′/h.

Lộ trình tự ôn

Nhận biết: xác định pháp tuyến, góc tới và chiều truyền ánh sáng.
Giải thích: chọn đúng hiện tượng khúc xạ, phản xạ toàn phần hoặc tán sắc.
Dựng hình: dùng hai tia đặc biệt để tìm ảnh qua thấu kính.
Thực hành và vận dụng: đo tiêu cự, chọn cách đặt vật khi dùng kính lúp và giải bài tập theo tỉ lệ.

Cách tính điểm khi làm bài

Mỗi bộ có 20 câu, điểm được quy về thang 10. Câu chọn đáp án và câu trả lời ngắn đúng được trọn điểm của câu. Với một nhóm đúng–sai, chọn đúng 0, 1, 2, 3 hoặc 4 ý lần lượt đạt 0%, 10%, 25%, 50% hoặc 100% điểm của nhóm.