GIA SƯ SV · TOÁN · LỚP 7
Dấu hiệu hai đường thẳng song song
Mục tiêu và kiến thức nền
Nhận diện góc tạo bởi một đường cắt và dùng dấu hiệu song song. Cần biết góc đối đỉnh và kề bù.
Các cặp góc
Khi đường cắt t gặp hai đường a,b tại hai điểm phân biệt, có các cặp góc đồng vị, so le trong và trong cùng phía. Góc trong nằm ở miền giữa a,b; so le nằm hai phía của t; đồng vị ở vị trí tương ứng tại hai giao điểm.
Dấu hiệu
Nếu một cặp góc so le trong bằng nhau thì a∥b. Nếu một cặp góc đồng vị bằng nhau thì a∥b. Nếu một cặp góc trong cùng phía bù nhau thì a∥b. Cần bảo đảm đang so hai góc do cùng đường cắt tạo ra, không ghép hai góc bất kỳ trên hình.
Phương pháp
Chọn đường cắt chung, xác định tên cặp góc, chứng minh số đo bằng nhau hoặc tổng 180° rồi kết luận bằng đúng dấu hiệu. Nếu số đo không cho trực tiếp, dùng đối đỉnh, kề bù hoặc phân giác để suy ra. Có thể dùng hai đường cùng vuông góc với đường thứ ba trong cùng mặt phẳng để kết luận song song.
Ghi nhớ
Phân biệt dấu hiệu “từ góc suy ra song song” với tính chất “từ song song suy ra góc”. Một hình vẽ nhìn giống song song không phải chứng minh. Khi tính góc, giữ nguyên tên tia để không nhầm góc trong với góc ngoài kề bù.
Ví dụ có lời giải từng bước
Đường cắt t tạo với a và b một cặp góc so le trong cùng bằng 60°. Có thể kết luận gì?
- Xác nhận hai góc nằm ở miền trong và ở hai phía của cùng đường cắt t.
- Hai góc so le trong bằng nhau: 60° = 60°.
- Theo dấu hiệu nhận biết, a song song với b.
Đi từ quan hệ góc đến kết luận song song là dùng dấu hiệu. Không được kết luận chỉ vì hình vẽ trông giống hai đường song song.
Tự kiểm tra
Thử trả lời rồi mới mở giải thích.
Một cặp góc trong cùng phía bằng 110° và 70° cho kết luận gì?
Tổng bằng 180° nên hai đường thẳng bị cắt song song, nếu đúng là cặp trong cùng phía của cùng đường cắt.
Hai góc bằng nhau bất kỳ có đủ suy ra song song không?
Không. Phải xác định đúng cặp so le trong hoặc đồng vị theo dấu hiệu.
Tóm tắt và học tiếp
Đi từ quan hệ góc đến kết luận song song là dùng dấu hiệu. Không được kết luận chỉ vì hình vẽ trông giống hai đường song song.
Đã hiểu ví dụ? Mở bộ luyện tập của bài dưới đây, thử làm trước khi xem lời giải và luyện lại câu chưa đúng.
Luyện tập bài này
Biên soạn và hình minh họa: Gia Sư SV. Kế thừa nội dung chương tương ứng; ví dụ và tự kiểm tra do Gia Sư SV biên soạn. Dữ liệu tình huống là minh họa, không phải khảo sát thực.
