KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8 · BÀI 1
An toàn và dụng cụ thực hành KHTN 8
Một phép đo đáng tin cậy bắt đầu từ việc dùng đúng dụng cụ và làm việc an toàn.
Học xong, em làm được gì?
Đọc nhãn hóa chất, lựa chọn dụng cụ và xử lí tình huống thực hành theo hướng dẫn của giáo viên.
Kiến thức nền: Đơn vị đo và các kí hiệu cảnh báo đã học.
Nhìn hình để hiểu
Trên màn hình nhỏ, vuốt ngang hình để xem rõ chữ và mũi tên.
Đọc trước khi chạm
Nhãn cho biết tên chất, nồng độ và nguy cơ. Không nếm, không ngửi trực tiếp, không dùng miệng hút hóa chất. Đeo kính, buộc tóc gọn và dùng lượng hóa chất được chỉ định. Không đổ phần thừa trở lại chai gốc vì có thể làm nhiễm bẩn cả chai.
Dụng cụ phải phù hợp
Ống nghiệm dùng cho lượng nhỏ; ống đong đo thể tích; cân đo khối lượng; nhiệt kế đo nhiệt độ. Chọn giới hạn đo đủ lớn và độ chia phù hợp. Đọc thể tích chất lỏng ở ngang tầm mắt; với nước có mặt khum lõm, đọc ở đáy mặt khum.
Thao tác có kiểm soát
Chỉ làm thí nghiệm khi giáo viên cho phép. Khi đun ống nghiệm, hướng miệng ống ra xa mọi người. Với mạch điện học sinh, chỉ dùng nguồn thấp áp do giáo viên cấp, ngắt nguồn trước khi thay dây. Không tự thử điện ổ cắm. Khi có đổ vỡ, hóa chất bắn hoặc thiết bị nóng bất thường, dừng thao tác, báo giáo viên ngay và làm theo quy trình phòng thực hành.
Hai ví dụ giải từng bước
Ví dụ 1
Cần lấy khoảng 20 mL nước để đo thể tích. Chọn cốc hay ống đong?
- Chọn ống đong có giới hạn đo trên 20 mL và độ chia thích hợp.
- Đặt trên mặt phẳng, nhìn ngang đáy mặt khum rồi ghi số đo kèm mL.
Ví dụ 2
Thấy dây điện tróc vỏ trước khi lắp mạch.
- Không cấp điện hoặc chạm thử để kiểm tra.
- Báo giáo viên và thay bằng dây được kiểm tra an toàn.
Chỗ dễ nhầm
- Không xem găng tay là lí do để chạm vào mọi hóa chất.
- Không dùng cốc chia vạch thô khi cần đo thể tích chính xác.
Năm câu tự kiểm tra
Làm trước khi mở lời giải. Câu chọn đáp án, đúng–sai và trả lời ngắn có phản hồi tại chỗ; câu tự luận để em tự đối chiếu lập luận.
Câu 1
Cách đọc thể tích nước trong ống đong là gì?
Xem lời giải và cách kiểm tra
Đáp án: C. Nhìn ngang đáy mặt khum.
Mắt ngang đáy mặt khum giúp hạn chế sai số thị sai.
Câu 2
Ống đong có vạch 10, 11, 12 mL liên tiếp. Độ chia nhỏ nhất là bao nhiêu mL?
Xem lời giải và cách kiểm tra
Hiệu hai vạch liên tiếp là 11 − 10 = 1 mL.
Câu 3
Đánh giá các thao tác.
Xem lời giải và cách kiểm tra
Kết quả: a) Sai; b) Đúng; c) Đúng; d) Đúng.
Phần hóa chất thừa có thể gây nhiễm bẩn; thay dây khi đã ngắt nguồn; mảnh vỡ cần được xử lí theo quy trình. Ý d: Đúng. Kính bảo hộ giúp bảo vệ mắt trước nguy cơ bắn hóa chất.
Câu 4
Vì sao không hướng miệng ống nghiệm đang đun về phía bạn?
Em viết câu trả lời ra giấy, sau đó tự đối chiếu các ý trong lời giải.
Xem lời giải và cách kiểm tra
Chất lỏng hoặc hơi nóng có thể phụt ra, gây bỏng. Cần hướng miệng ống về vùng an toàn theo hướng dẫn.
Câu 5
Thiết kế bảng ghi ba lần đo thể tích nước.
Em viết câu trả lời ra giấy, sau đó tự đối chiếu các ý trong lời giải.
Xem lời giải và cách kiểm tra
Bảng gồm: lần đo; thể tích (mL); nhận xét. Dùng cùng dụng cụ và cùng cách đọc; ghi nguyên kết quả, không sửa cho giống nhau.
Sơ đồ ghi nhớ
- Đọc nhãn trước.
- Chọn đúng dụng cụ.
- Làm theo giáo viên.
- Sự cố: dừng và báo.