KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8 · BÀI 25
Thực hành đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế – KHTN 8
Đọc đúng con số chỉ có ý nghĩa khi đồng hồ được mắc đúng vị trí, cực và thang đo.
Học xong, em làm được gì?
Lập quy trình đo I, U trong mạch pin thấp áp và ghi kết quả có đơn vị.
Kiến thức nền: Ampe kế nối tiếp, vôn kế song song.
Nhìn hình để hiểu
Trên màn hình nhỏ, vuốt ngang hình để xem rõ chữ và mũi tên.
Chuẩn bị và kiểm tra
Dùng bộ nguồn thấp áp, bóng đèn và dây do giáo viên cấp. Kiểm tra dây, cổng cắm que đo, chế độ một chiều và giới hạn đo. Để công tắc mở khi lắp; nhờ giáo viên duyệt mạch trước khi cấp điện. Không chuyển chức năng đo khi đang nối theo cách có thể gây chập.
Đo từng đại lượng
Đo I: đưa ampe kế nối tiếp nhánh cần đo. Đo U: đặt vôn kế song song giữa hai điểm cần đo. Với đồng hồ kim một chiều, nối đúng cực để tránh kim lệch ngược; không cố đọc khi kim vượt thang. Ngắt nguồn trước khi sửa kết nối.
Ghi và so sánh
Bảng gồm cấu hình mạch, I (A), U (V), thang đo và nhận xét. Đọc đồng hồ kim vuông góc mặt số để giảm sai số; đồng hồ số cũng có giới hạn chính xác. Nếu thay đổi nguồn hoặc tải, ghi rõ, không trộn các số đo thuộc hai cấu hình khác nhau.
Hai ví dụ giải từng bước
Ví dụ 1
Thang 0–0,6 A chia 30 khoảng bằng nhau; kim ở vạch thứ 12 từ 0.
- Mỗi khoảng: 0,6/30 = 0,02 A.
- Số chỉ: 12 × 0,02 = 0,24 A.
Ví dụ 2
Vôn kế thang 3 V chia 30 khoảng, kim ở vạch thứ 18.
- Mỗi khoảng 0,1 V.
- U = 1,8 V; ghi rõ đo giữa hai đầu bộ phận nào.
Chỗ dễ nhầm
- Đổi chức năng mà không đổi cổng và cách mắc có thể gây hỏng.
- Không ghi số lẻ vượt độ chính xác dụng cụ.
Năm câu tự kiểm tra
Làm trước khi mở lời giải. Câu chọn đáp án, đúng–sai và trả lời ngắn có phản hồi tại chỗ; câu tự luận để em tự đối chiếu lập luận.
Câu 1
Trước khi đổi cách mắc đồng hồ, cần?
Xem lời giải và cách kiểm tra
Đáp án: C. Ngắt nguồn.
Ngắt nguồn trước khi thay đổi kết nối.
Câu 2
Thang 0–3 V có 30 khoảng; kim ở khoảng thứ 25 từ 0. U là bao nhiêu V?
Xem lời giải và cách kiểm tra
Mỗi khoảng 0,1 V; 25 khoảng = 2,5 V.
Câu 3
Thang 0–1 A có 50 khoảng; kim ở khoảng thứ 15. I là bao nhiêu A?
Xem lời giải và cách kiểm tra
1/50 × 15 = 0,30 A.
Câu 4
Lập một dòng bảng đo với I = 0,20 A, U = 2,4 V.
Em viết câu trả lời ra giấy, sau đó tự đối chiếu các ý trong lời giải.
Xem lời giải và cách kiểm tra
Ghi cấu hình/thiết bị đang đo, I (A): 0,20; U (V): 2,4; thang đo sử dụng theo thực tế. Không chỉ ghi hai số rời rạc không có nhãn.
Câu 5
Kim lệch ngược ngay khi đóng mạch một chiều. Nên làm gì?
Em viết câu trả lời ra giấy, sau đó tự đối chiếu các ý trong lời giải.
Xem lời giải và cách kiểm tra
Ngắt nguồn, báo giáo viên, kiểm tra lại cực và kết nối. Không tiếp tục giữ mạch hoặc tự tăng nguồn để “đẩy kim” đúng hướng.
Sơ đồ ghi nhớ
- Ngắt trước khi lắp.
- Đúng chức năng và cổng.
- Đúng cách mắc và cực.
- Ghi số đo cùng đơn vị.