TOÁN 7 · HỌC QUA TRẢI NGHIỆM

Toán 7: Thực hành và trải nghiệm

Năm hoạt động giúp vận dụng kiến thức Toán 7 vào đo đạc, số liệu, tỉ lệ, xác suất và hình khối. Có thể thực hiện bằng giấy, thước, compa và vật liệu sẵn có.

Chuẩn bị và cách ghi kết quả

Chuẩn bị giấy, bút, thước, compa, bìa mỏng. Với mỗi hoạt động, ghi mục tiêu, cách làm, phép tính, sản phẩm và điều em rút ra. Nhờ người lớn hỗ trợ khi cắt bìa dày.

1. Dựng hình và kiểm tra bằng thước, compa hoặc phần mềm hình học

Tam giác cân và đường trung trực – Toán 7, Gia Sư SV — Đọc lại hình và ví dụ: Tam giác cân và đường trung trực.

Dựng tam giác ABC có AB = 5 cm, AC = 4 cm, BC = 6 cm; dựng trung điểm M của BC và trung tuyến AM.

Cách thực hiện

Vẽ BC = 6 cm. Vẽ đường tròn tâm B bán kính 5 cm và tâm C bán kính 4 cm; chọn một giao điểm làm A. Dựng M sao cho BM = MC = 3 cm, nối AM.

Đối chiếu kết quả

Sản phẩm gồm hình có tên điểm, số đo ba cạnh và dấu hai đoạn BM, MC bằng nhau. Tam giác dựng được vì 5 + 4 > 6. AM không nhất thiết vuông góc BC.

2. Khảo sát và biểu diễn cơ cấu một nhóm

Thu thập và phân loại dữ liệu – Toán 7, Gia Sư SV — Đọc lại hình và ví dụ: Thu thập và phân loại dữ liệu.

Dùng số liệu giả định: trong 40 bạn có 16 bạn chọn đọc sách, 12 bạn chọn thể thao, 8 bạn chọn âm nhạc và 4 bạn chọn vẽ. Mỗi bạn chỉ chọn một hoạt động.

Cách thực hiện

Lập bảng số bạn và tỉ lệ phần trăm. Đổi mỗi tỉ lệ sang góc ở tâm bằng cách nhân với 360°. Vẽ biểu đồ hình quạt và chú giải.

Đối chiếu kết quả

Tỉ lệ lần lượt 40%, 30%, 20%, 10%; góc quạt 144°, 108°, 72°, 36°. Tổng là 100% và 360°. Đây là dữ liệu giả định để thực hành, không phải thống kê dân số.

3. Đại lượng tỉ lệ trong đời sống

Đại lượng tỉ lệ thuận – Toán 7 — Đọc lại hình và ví dụ: Đại lượng tỉ lệ thuận.

Một công thức pha đồ uống dùng 2 phần nước cốt và 5 phần nước. Cần pha 1 400 ml theo cùng tỉ lệ.

Cách thực hiện

Tổng số phần là 7. Tính dung tích một phần, rồi suy ra từng lượng. Thử thay tổng dung tích bằng 2 100 ml và so sánh.

Đối chiếu kết quả

Với 1 400 ml: mỗi phần 200 ml, cần 400 ml nước cốt và 1 000 ml nước. Với 2 100 ml: cần 600 ml và 1 500 ml. Tổng tăng 1,5 lần thì mỗi lượng cũng tăng 1,5 lần.

4. Thiết kế vòng quay may mắn

Làm quen với xác suất của biến cố – Toán 7 — Đọc lại hình và ví dụ: Làm quen với xác suất của biến cố.

Vẽ hình tròn chia 8 phần bằng nhau, ghi 1 đến 8. Dự đoán xác suất kim dừng ở số chẵn nếu mọi phần có cơ hội như nhau.

Cách thực hiện

Có 4 số chẵn trong 8 kết quả. Quay thử 40 lần, ghi số lần được số chẵn là k. So sánh k/40 với xác suất dự đoán.

Đối chiếu kết quả

Xác suất lí thuyết bằng 4/8 = 1/2. Tần suất k/40 có thể khác 1/2; không sửa kết quả thử để ép đúng dự đoán. Nêu rõ điều kiện các phần đồng khả năng.

5. Làm hộp quà và chân đế lịch để bàn

Hình hộp chữ nhật và hình lập phương – Toán 7 — Đọc lại hình và ví dụ: Hình hộp chữ nhật và hình lập phương.

Thiết kế hộp không nắp dài 8 cm, rộng 5 cm, cao 4 cm. Sau đó phác chân đế lịch dạng lăng trụ đứng có đáy tam giác vuông cạnh 3, 4, 5 cm, dài 6 cm.

Cách thực hiện

Vẽ hình khai triển và thêm mép dán riêng. Tính diện tích vật liệu theo hình học trước, sau đó cộng phần mép dán thực tế của bản thiết kế.

Đối chiếu kết quả

Hộp không nắp cần 2(8 + 5)×4 + 8×5 = 144 cm² chưa tính mép dán. Chân đế có diện tích xung quanh (3+4+5)×6 = 72 cm²; nếu bịt cả hai đầu thì tổng diện tích 84 cm².

Học tiếp

Về mục lục Toán 7 · Ôn tập cả năm

Biên soạn: Gia Sư SV. Bố cục bài học theo Toán 7 – Kết nối tri thức với cuộc sống. Ví dụ, câu tự kiểm tra và hình minh họa do Gia Sư SV biên soạn; số liệu tình huống dùng để học tập. Tham khảo cấu trúc chương trình của NXB Giáo dục Việt Nam.