Đến nội dung chính
Gia Sư SVGia Sư SVTận tâm · Minh bạch · Đồng hành

Toán 11 Chương 5: Giới hạn và hàm số liên tục – Lý thuyết, bài tập

Gia Sư SV · Toán 11 · Học kỳ I

Chương 5Giới hạn. Hàm số liên tục

Chương 5 gồm Bài 15, Bài 16 và Bài 17. Nội dung theo tài liệu nguồn có 38 ví dụ, 47 câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn, 17 nhóm câu đúng – sai và ba sơ đồ tư duy. Phần hướng dẫn giải được biên soạn bổ sung để em tự đối chiếu.

Nội dung chương

  1. Bài 15. Giới hạn của dãy số

    13 ví dụ · 24 câu trắc nghiệm · 5 nhóm đúng – sai.

    Lý thuyết · Ví dụ · Bài tập · Sơ đồ tư duy

  2. Bài 16. Giới hạn của hàm số

    13 ví dụ · 11 câu trắc nghiệm · 6 nhóm đúng – sai.

    Lý thuyết · Ví dụ · Bài tập · Sơ đồ tư duy

  3. Bài 17. Hàm số liên tục

    12 ví dụ · 12 câu trắc nghiệm · 6 nhóm đúng – sai.

    Lý thuyết · Ví dụ · Bài tập · Sơ đồ tư duy

Sơ đồ tư duy tổng kết chương

Sơ đồ tư duy – Giới hạn của dãy số

GIỚI HẠN CỦA DÃY SỐ – các nhánh trong sơ đồ nguồnGIỚI HẠNCỦA DÃY SỐGiới hạn 0Giới hạn hữu hạn aĐịnh lí về giới hạn hữu hạnCấp số nhân lùi vô hạnGiới hạn vô cực

Giới hạn 0

Định nghĩa: limn→+∞un=0: |un| nhỏ hơn một số dương bé tùy ý, kể từ một số hạng nào đó trở đi.

Cơ bản: limn→+∞1nk=0 (k∈N*); limqn=0 (|q|<1).

Kẹp: |un|≤vn với mọi n và limvn=0⟹limun=0.

un=2(−1)nn→0
Minh họa dãy số tiến tới 0nuₙO

Giới hạn hữu hạn a

Định nghĩa: limun=a⟺lim(un−a)=0.

Dãy hằng: un=c⟹limun=c.

Minh họa dãy số tiến tới giới hạn hữu hạn aanuₙO

Định lí về giới hạn hữu hạn

Nếu limun=a,limvn=b thì

lim(un±vn)=a±b;lim(unvn)=ab;limunvn=ab (b≠0).

un≥0, limun=a⟹a≥0, limun=a.

Kĩ thuật: Dạng phân thức: chia cả tử và mẫu cho lũy thừa cao nhất của n.

Cấp số nhân lùi vô hạn

Định nghĩa: Cấp số nhân lùi vô hạn là cấp số nhân vô hạn có công bội |q|<1.

Sn=u1(1−qn)1−q,qn→0⟹S=u1+u2+⋯=u11−q.
Hình vuông chia các phần diện tích1/2,1/4,1/8,… có tổng bằng11/21/41/81/2 + 1/4 + 1/8 + ⋯ = 1

Giới hạn vô cực

Định nghĩa: limun=+∞: un lớn hơn một số dương lớn tùy ý kể từ một số hạng nào đó. limun=−∞⟺lim(−un)=+∞.

limnk=+∞ (k∈N*);limqn=+∞ (q>1).
lim|un|=+∞⟹lim1un=0.

Sơ đồ tư duy – Giới hạn của hàm số

GIỚI HẠN CỦA HÀM SỐ – các nhánh trong sơ đồ nguồnGIỚI HẠNCỦA HÀM SỐGiới hạn hữu hạn tại x₀Giới hạn một bênGiới hạn hữu hạn tại vô cựcGiới hạn vô cựcQuy tắc giới hạn vô cực

Giới hạn hữu hạn tại x0

Định nghĩa: limx→x0f(x)=L nếu với mọi dãy xn→x0,xn≠x0 thì f(xn)→L.

Quy tắc: Nếu limf=L,limg=M thì

lim(f±g)=L±M;lim(fg)=LM;limfg=LM (M≠0);limf=L (f≥0).

Kĩ thuật: Đa thức, phân thức xác định tại x0: thay trực tiếp. Dạng 00: phân tích thành nhân tử hoặc nhân liên hợp rồi rút gọn.

Giới hạn tại x₀ bằngL dù điểm (x₀,L) có thể không thuộc đồ thịOxyx₀L

Giới hạn một bên

Định nghĩa: limx→x0+f(x): xét mọi xn→x0 với xn>x0; limx→x0−f(x): với xn<x0.

limx→x0f(x)=L⟺limx→x0−f(x)=limx→x0+f(x)=L.

Hai giới hạn một bên khác nhau ⟹ limx→x0f(x) không tồn tại.

Hai giới hạn một bên khác nhau nên không có giới hạn hai phía tại x₀Oxyx₀131 ≠ 3

Giới hạn hữu hạn tại vô cực

Định nghĩa: limx→+∞f(x)=L nếu mọi dãy xn→+∞ đều cho f(xn)→L (tương tự x→−∞).

limx→±∞1xk=0 (k∈N*);limx→±∞c=c.

Các quy tắc tính giới hạn vẫn đúng khi x→±∞.

Hàm tiến sát đường y=L khi x tiến tới dương hoặc âm vô cựcy = LxyO

Giới hạn vô cực

Định nghĩa: limx→x0f(x)=+∞ nếu mọi dãy xn→x0 (xn≠x0) đều cho f(xn)→+∞; tương tự cho −∞ và cho giới hạn một bên.

limx→+∞xk=+∞;limx→−∞xk={+∞k chẵn−∞k lẻ.
Giới hạn vô cực một bên và đường tiệm cận đứng x=x₀x₀xyO

Quy tắc tính giới hạn vô cực

Lưu ý: Các quy tắc của giới hạn hữu hạn không còn đúng cho giới hạn vô cực.

Tích (limf=L,limg=±∞): L>0 thì tích cùng dấu với giới hạn của g; L<0 thì kết quả đổi dấu.

Thương (limf=L): g→±∞⟹f/g→0.

Khi g→0+ hay g→0−, L≠0: f/g→+∞ nếu L và g cùng dấu, f/g→−∞ nếu trái dấu. Với L=0: chưa kết luận.

Sơ đồ tư duy – Hàm số liên tục

HÀM SỐ LIÊN TỤC – các nhánh trong sơ đồ nguồnHÀM SỐLIÊN TỤCLiên tục tại một điểmLiên tục trên khoảng, đoạnTính chất cơ bảnPhương trình có nghiệm

Liên tục tại một điểm

Định nghĩa: f xác định trên (a;b), x0∈(a;b).

f liên tục tại x0⟺limx→x0f(x)=f(x0).

Trái lại, f gián đoạn tại x0.

Ba điều kiện (thiếu một ⟹ gián đoạn): (1) Tồn tại f(x0); (2) tồn tại limx→x0f(x), tức hai giới hạn một bên bằng nhau; (3) hai giá trị đó bằng nhau.

Minh họa đồ thị liền nét và liên tục tại x₀Oxyx₀f(x₀)

Liên tục trên khoảng, đoạn

Trên khoảng: f liên tục trên (a;b) nếu f liên tục tại mọi điểm của (a;b).

Trên đoạn: f liên tục trên [a;b] nếu f liên tục trên (a;b) và

limx→a+f(x)=f(a),limx→b−f(x)=f(b).

Trực quan: Đồ thị hàm liên tục trên một khoảng là một đường liền nét; tại điểm gián đoạn, đồ thị bị đứt hoặc nhảy bậc.

Hai giới hạn một bên khác nhau nên không có giới hạn hai phía tại x₀Oxyx₀

Tính chất cơ bản

Hàm đa thức liên tục trên R. Hàm phân thức hữu tỉ, lượng giác liên tục trên từng khoảng xác định. y=x liên tục trên [0;+∞).

Nếu f,g liên tục tại x0 thì f+g,f−g,f·g liên tục tại x0; f/g liên tục tại x0 khi g(x0)≠0.

Hệ quả: f liên tục tại x0 ⟹ tính giới hạn bằng cách thay trực tiếp: limx→x0f(x)=f(x0).

Ứng dụng: phương trình có nghiệm

Định lí: f liên tục trên [a;b] và f(a)·f(b)<0 ⟹ phương trình f(x)=0 có ít nhất một nghiệm thuộc (a;b).

Lưu ý: Định lí chỉ khẳng định có nghiệm, không nói nghiệm là duy nhất.

Hàm liên tục có giá trị trái dấu tại a,b nên cắt trục hoành ít nhất một lần trong (a,b)Oxyabnghiệmf(a)·f(b) < 0

Cách học và tự kiểm tra

Với giới hạn dãy số, nhận dạng giới hạn cơ bản, chia cho lũy thừa cao nhất hoặc nhân liên hợp; với cấp số nhân lùi vô hạn, luôn kiểm tra điều kiện trị tuyệt đối công bội nhỏ hơn 1.

Với giới hạn hàm số, kiểm tra điểm đang tiến tới và dấu một bên trước khi biến đổi. Khi xét tính liên tục, so sánh giá trị hàm với giới hạn tại điểm; trên đoạn phải xét đúng giới hạn phải ở đầu trái và giới hạn trái ở đầu phải.

Các chương học kỳ I