KHOA HỌC TỰ NHIÊN 8
Chương 7: Sinh học cơ thể người – KHTN 8
Theo dõi đường đi của chất và thông tin: thức ăn, khí, máu, nước tiểu, tín hiệu thần kinh và hormone. Các hệ luôn phối hợp.
Bảng kiến thức và điều kiện dùng
| Nội dung | Ý chính | Điều kiện và chỗ dễ nhầm |
|---|---|---|
| Vận động | Xương–khớp–cơ | Cơ tạo lực kéo; giữ tư thế và tập phù hợp. |
| Tiêu hóa | Biến đổi rồi hấp thụ | Ruột non hấp thụ chủ yếu; gan, tụy tiết dịch hỗ trợ. |
| Tuần hoàn | Tim bơm máu qua hai vòng | Động mạch rời tim, tĩnh mạch về tim. |
| Hô hấp | Thông khí và trao đổi khí | O₂ từ phế nang vào máu; CO₂ ngược lại. |
| Bài tiết | Thận tạo, bàng quang chứa nước tiểu | Niệu quản khác niệu đạo. |
| Điều hòa | Thần kinh, nội tiết và phản hồi | Giữ ổn định động, không bất biến tuyệt đối. |
| Sinh sản | Giao tử → thụ tinh → phôi → làm tổ | Thụ tinh thường ở vòi trứng; làm tổ ở tử cung. |
Các bài trong chương
BÀI 30
Khái quát cơ thể người: các hệ cơ quan phối hợp
Nhận biết các mức tổ chức và vai trò của những hệ cơ quan chính.
BÀI 31
Hệ vận động: xương, khớp và cơ
Giải thích vận động, vai trò cấu tạo xương và thói quen bảo vệ hệ vận động.
BÀI 32
Dinh dưỡng và tiêu hóa: từ thức ăn đến chất hấp thụ
Theo dõi đường đi thức ăn, phân biệt tiêu hóa và hấp thụ, xây dựng lựa chọn ăn uống hợp lí.
BÀI 33
Máu và hệ tuần hoàn: hai vòng tuần hoàn và miễn dịch
Nêu thành phần máu, đường đi hai vòng tuần hoàn và nguyên tắc bảo vệ hệ tuần hoàn.
BÀI 34
Hệ hô hấp: thông khí, trao đổi khí và bảo vệ phổi
Theo dõi đường khí, giải thích trao đổi khí và nhận biết cách bảo vệ, ứng phó tình huống khẩn cấp.
BÀI 35
Hệ bài tiết: thận và đường đi nước tiểu
Nêu vai trò bài tiết, cấu tạo hệ tiết niệu và phân biệt tạo nước tiểu với thải nước tiểu.
BÀI 36
Môi trường trong và cân bằng nội môi
Nêu các thành phần môi trường trong và giải thích điều hòa bằng phản hồi âm.
BÀI 37
Hệ thần kinh và giác quan: tiếp nhận, xử lí, phản ứng
Phân biệt thần kinh trung ương, ngoại biên; mô tả phản xạ và cách bảo vệ thị giác, thính giác.
BÀI 38
Hệ nội tiết: hormone và cơ quan đích
Nhận biết tuyến nội tiết, vai trò hormone và ví dụ điều hòa đường huyết.
BÀI 40
Sinh sản ở người: dậy thì, thụ tinh và sức khỏe sinh sản
Phân biệt tạo giao tử, thụ tinh, làm tổ; hiểu kinh nguyệt và các nguyên tắc bảo vệ sức khỏe sinh sản.
Vận dụng liên kết kiến thức
Tình huống 1
Sau khi chạy, tim và nhịp thở tăng, da có mồ hôi. Giải thích sự phối hợp.
Xem hướng giải
Cơ cần thêm năng lượng; tuần hoàn và hô hấp tăng vận chuyển, trao đổi khí. Da giúp thải nhiệt bằng các cơ chế điều hòa. Không chẩn đoán bệnh chỉ từ đáp ứng vận động bình thường.
Tình huống 2
Một bạn cho rằng máu giàu O₂ luôn đi trong động mạch.
Xem hướng giải
Sai: tĩnh mạch phổi đưa máu tương đối giàu O₂ từ phổi về nhĩ trái; động mạch phổi đưa máu tương đối nghèo O₂ rời thất phải. Phân loại theo hướng đối với tim.
Tự kiểm tra trước khi chuyển chương
- Đường đi có đúng thứ tự cơ quan không?
- Phân biệt quá trình với nơi chứa chưa?
- Có đang dùng một quy tắc “luôn luôn” sai không?
- Nội dung sức khỏe có đang bị biến thành tự chẩn đoán không?